Pramāṇa · Search · About · API

Nayaviveka 6.10-3.3

Nayaviveka 6.10-3.3

Language
Sanskrit

6.10-3.3

yamiti nirdeśāt svargavat phalaṃ tat na kārakam | karmaṇeti ca siddhāvagateḥ | atha karmaṇā kārakeṇeti vyākhyāyate tarhi sutarāmakārakatā
kriyāyogābhāvāt | kriyeyeti pakṣe hi kriyāyogo viparīto'pyasti
anantarapakṣe tu kārakayogaḥ syāt na kriyāyogaḥ | paramparayāpi yadi
kriyāyogaḥ tarhi sarvasya sa iti kiñcitkārakaṃ kiñcinneti vibhāgo na
syāt | kriyāyogasāmānyenābhigate sarvatra ṣaṣṭhī syāt | svargo'pi
yajatikārakaṃ syāt | prayājādeśca darśapūrṇamāse kārakatā syāt | prayogāśrayaṇaṃ tu nirastam
sādhakatamaṃ karaṇamiti karaṇaṃ smṛtam | yadi yadvyāpārānantaraṃ
kriyāsiddhiḥ tat tamapā uktaṃ prāptaṃ tarhi taṇḍulairodanamiti | yadi
vyāpāraprācuryaṃ tamabarthaḥ kasya na syādidamāphalasiddheḥ
ādhāro'dhikaraṇaṃ ityadhikaraṇaṃ smṛtam yadi yatra kriyate kriyeti
tarhi tatra kārakamātramadhikaraṇaṃ syāt, kriyāsamavāyāt, atha karma yatra
ādhīyate tarhi same pacatīti na syāt pākyasya na same sthitiḥ kintvapsu
iti apsu pacatīti syāt | kaṭe sthito bhuṅkte iti na syāt | bhokturhi
tadadhikaraṇam | yadi sarvakārakasthitairyatra tarhi sthātyāṃ pacatīti na syāt,
tasyāṃ sarvāsthiteḥ | adhikaraṇaṃ cākārakaṃ syāt | svasmin svasyāsthiteḥ
niṣkriyasya ca kālāderadhikaraṇatā na syāt
kartturīpsitatamaṃ karmeti yadi kriyāsiddhayarthamīpsitatamaṃ ( tvaṃ ) tarhi
sarvasya syāt | athāvāptyarthā kriyeti na tarhi kārakaṃ kriyāphalatvāt
tathā yuktaṃ cānīpsitaṃ iti cāyuktam | tathā yuktaṃ tamavarthayuktamityevamīpsitatamamevoktaṃ tadanīpsitamityananvayaḥ | akathitaṃ kārakaṃ