Nayaviveka 9.5.1

9.5.1

śikhaṇḍakān kurvi"ti, vede'pi 'saktūn juhotī'ti na śruteḥ cikīrṣitārthatvaniścayaḥ | ataḥ prayājādivat niyogaviṣayataiva paryagnikaraṇāderiti
pūrvaḥ pakṣaḥ
na cāsminneva vākye niyogaikyena niyogānvayaḥ abhāvārthatvānniyogaikyānavagamāt | ataḥ prayājādivaddhoma evetikartavyatā tadvāreṇaiva
saktūnāṃ niyo gārthateti na homena taccikīrṣā śakyāvagamā | ata eva
tṛtīyā ca hośchandasīti karaṇe dvitīyārthaṃ sūtrāntaram | tacca yāvaddarśanameva dvitīyāmāha | ato nānyatra dvitīyāśravaṇe dvitīyārthatvāniścayaḥ
ataḥ śrutadvārakāryāparityāgenaiva sammārgāderniyogārthatvaśrutibalenaiva
adṛṣṭadvārakāryaṃ sidhyatīti siddhāntaḥ
nanu gāṃ dadātītivat kimityanīpsitakarmatā saktūnāṃ neṣyate; ucyate
juhotijanyaphalabhāgitvābhāvāt | bhasmatā tāvat prakṣepamātrāt prahīṇatvañcatyāgamātrāt | dravyadevatāsambandho'pi devatoddeśena dravyatyāgamātrāditi
na juhotiphalaṃ saktuṣu juhotyarthāvayavarūpakarmakṣaṇajanyaphalaireva kriyākṣaṇānāṃ vināśādvayavirūpahomavināśasiddhiḥ | dadātistu parasvatvāpādanātmakatyāgamātravacanaḥ tasya ca parasvatvotpattireva phalam | ato deyasya
tatphalabhāgitayā'nīpsitakarmatā sambhavati | prayojanaṃ srugudāharaṇe
anupapannamiti bhagnaṃ vārtikakṛtā | yataḥ pakṣadvayepi śamīmayyaeva sammārjasruṅmātrānuvādena śamīmayyādicoditam
jñāyate'ṅgapradhānārthaṃ pūrvasiddhāntapakṣayoḥ || iti !
maivam | prakṛtau yo vidhiḥ sa padārthe, natu kārye havirāsādanañca
padārthaḥ, sa coddeśena sannihitarūpo'vagamyate aṅgagataḥ pradhānagataśca