Nayaviveka 9.5.6

9.5.6

ca saṃskārakarma | na ca tatprayuktastaddharmaḥ | kintvapūrvaprayuktaḥ | tena taddharmābhāvepi vedisādhyamāsādanaṃ parimāṇāgnyatvepi mahāvedyāmupapadyata iti vediprasaṅgo
yukta iti | iha tu sammārgo'pūrvaviṣayaḥ tadapūrvaprayuktaḥ taddharma iti srukprakṛtibhūtaparṇatādinānāvṛkṣābhāve tadapūrvasādhanībhūtasammāārgābhāvena nāpūrvasiddhiriti na śamīsrucāṃ sammārgaprasaṅga iti | taccintyam | parihārāntaraṃ varṇayanti—satyapi prasaṅge sāyaṃ prātaragnihotrārthaṃ naimittikanānākarmārthaṃ ca nānāvṛkṣīyā api sruca upāttā eveti na sammārgārthena aparamupādānaṃ tatprasaṅgādeva
sammāārgasruglābhāditi | asmiṃśca parihāre bhāṣyamasamañjasam | nānāvṛkṣīyā
evotpādyā iti | nānāvṛkṣīyā evopādeyā iti hi tadā vaktumucitam tathā
agnihotrārthaṃ sragupacārepi śamīmayya eva prāpnuvanti na nānāvṛkṣīyā iti
tathā prasaṅgamaṅgīkṛtyaiva kenacit prakalpitam-pradhānottarakālaṃ hi
sammārgānuṣṭhānaṃ tatra kṛte pradhāne daivāt srugapacāre sammārgārthaṃ srugupādāne
nānāvṛkṣīyopādānāt prayojanasiddhiriti | tadayuktam-bhāṣye apacāre satītyadhyāhārāpatteḥ | sammārgānuṣṭhānañca pradhānottarakālamityatrāpi na mānam
nanu prakaraṇāt pradhānasya śamīvidhirityatra nidarśanaṃ kṛtaṃ, yathā sahasradakṣiṇādayaḥ pradhānadakṣiṇāyā iti | tadayuktam | sahasradakṣiṇā ahīnānāmiti vākyenaiva pradhānabhūtāhīnānvayāt | ucyate | dakṣiṇāyāḥ prayogāṅgatvādahīnasaṃyogena śravaṇe'pi sāmarthyāt sāṅgapradhānāhīnāṅgaṃ prāpnoti na
pradhānamātrāṅgam
kathaṃ tarhi prakaraṇādapi prayogāṅgasya pradhānamātrāṅgatā, ucyate| kārye