Pramāṇa · Search · About · API

Nayaviveka 9.5.5

Nayaviveka 9.5.5

Language
Sanskrit

9.5.5

yaduktaṃ tadanārabhyavidhāvapi iti | yuktiśca kāryanānātvapuraskāreṇa
vidherāvṛttiḥ syāditi | nānārūpatirodhānādekīkṛtaṃ vidheḥ kāryaṃ2, anyathā
śaravidhikalpabādhanārthaṃ aṅgapradhānasādhanabhedamāśritya pradhānāsādana
eva syāt
kiñca pradhānamātrārthaṃ barhiḥ, upakārakāsādanadvayadvārakamityasmin prakāre ca
pradhānāsādane śaravidhirna syāt pradhānārthatādvārabhūtāṅgāsādana eva syāt
evaṃ hi pradhānamātrārtho'pi vidhiḥ | na ca tatrātīva bādha iti lābhaḥ 1| nanu
srukkārye pradhānasambandhini śamīvidhirityapi sthāpite pradhāna eva juhvā
juhoti sruveṇāvadyati iti upadeśabhede kāryabhedāt kasmin kārye śamīvidhiriti vācyam | ucyate | yadi vidhiśeṣo na gṛhyate tadā pradhānavartini sarvasminneva kārye | atha vinigamanāyāṃ heturasti tadaikasminneva pradhānakārye na
tvaṅgakārye iti tāvannirvivadam
nanu yathā saumikī mahāvedirupāttā upādānaprasaṅgādaiṣṭikavedikāryakarī
tathā pradhānārthopāttaśamyādisragbhireva upādānaprasaṅgāt sammārgaḥ kariṣyate
iti na sammārgaṃ prati prakṛtivṛkṣādaraḥ iti na prayojanasiddhiḥ | maivam
prayogavacanākṣipte prayoge yadantaḥ patitaṃ tat tatprayuktimupajīvatīti prasaṅgasiddhiḥ | upādānamapi yadvidhiprayogavidhikāritaṃ tadupajīvitayā upādānaprasaṃgo
vedyādau | iha tu srucāṃ prayogāt bahirupādānaṃ puruṣeṇa kratusiddhaye kriyata
iti na prayogavacanādhīnamupādānam yathā dravyārjanaṃ kratave kriyamāṇamapi
puruṣeṇa na kratuprayuktam | ato nāyaṃ prasaṅgasya viṣayaḥ
kecittu vediprasaṅgavaiṣamyamevamāhuḥ havirāsādanaṃ hi vedikāryaṃ, āsādanaṃ