Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 4.7.4

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 4.7.4

Language
Sanskrit

4.7.4

viparyayaḥ antyeṣṭyām tatra hi pātracayaṃ vidhāyāha ‘sa eṣa yajñāyudhī yajamāno'ñjasā svargaṃ lokaṃ yāti’ iti, svargaphalaviparītasya bhasmībhāvasyopalambhāt | yajamānaśarīrāvayaveṣu yajñapātrāṇāṃ viśiṣṭena rūpeṇa viracanaṃ pātracayaḥ | arthavādānām virudvārthābhidhāyinām | ‘dhūma evānnerdivā dadṛśe nārciḥ, arcirevāgnernaktaṃ dadṛśe na dhūmaḥ’ ityādīnām | mantrāṇām ca kīdṛśo'nvayo vidhāyaktvenābhidhāyakatvena vā | nāmadheyādipadānām udvidādīnāṃ kiṃ guṇārthatvena samanvaya uta karmanāmadheyatayeti | jīvikopāyabuddhaye’ti | yathoktam agnihotraṃ trayo vedāstridaṇḍaṃ bhasma muṇḍanam | buddhipauruṣahīnānāṃ jīviketi bṛhaspatiḥ || iti || vikalpayonayaḥ śabdā iti | 'amumarthaṃ pratipādayāmi' ityevamātmakavikalpopārūḍhārthapratipādanāya śabdaprayogāt śabdācca 'ayamartho'vagataḥ' ityevaṃrūpavikalpodayāt | niṣedhavākyaikavākyataiva na syāditi | ananubhūtārthaṃ na prayoktavyaṃ yathā kimiti śabdaparatve bhavatyekavākyatā, arthaparatve tu yathā kimityapekṣāyāmaṅgulyagrahastiyūthaśatayorādhārādheyasambandharūpo'rtho na saṅgacchate | taduktamiti | prābhākaraṃ vaco jñāpakatvenāha 'pramāṇāntaradarśanam' iti | vaktā yaddarśanena parasmai arthaṃ pratipādayati tadasya pramāṇāntaradarśanaśabdena vivakṣitam, tacca .

Linked texts (1)