A Cluster of Nyāya Flowers 4.7.4
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 4.7.4
- Language
- Sanskrit
4.7.4
viparyayaḥ antyeṣṭyām tatra hi pātracayaṃ vidhāyāha ‘sa eṣa yajñāyudhī yajamāno'ñjasā svargaṃ lokaṃ yāti’ iti, svargaphalaviparītasya bhasmībhāvasyopalambhāt | yajamānaśarīrāvayaveṣu yajñapātrāṇāṃ viśiṣṭena rūpeṇa viracanaṃ pātracayaḥ | arthavādānām virudvārthābhidhāyinām | ‘dhūma evānnerdivā dadṛśe nārciḥ, arcirevāgnernaktaṃ dadṛśe na dhūmaḥ’ ityādīnām | mantrāṇām ca kīdṛśo'nvayo vidhāyaktvenābhidhāyakatvena vā | nāmadheyādipadānām udvidādīnāṃ kiṃ guṇārthatvena samanvaya uta karmanāmadheyatayeti | jīvikopāyabuddhaye’ti | yathoktam agnihotraṃ trayo vedāstridaṇḍaṃ bhasma muṇḍanam | buddhipauruṣahīnānāṃ jīviketi bṛhaspatiḥ || iti || vikalpayonayaḥ śabdā iti | 'amumarthaṃ pratipādayāmi' ityevamātmakavikalpopārūḍhārthapratipādanāya śabdaprayogāt śabdācca 'ayamartho'vagataḥ' ityevaṃrūpavikalpodayāt | niṣedhavākyaikavākyataiva na syāditi | ananubhūtārthaṃ na prayoktavyaṃ yathā kimiti śabdaparatve bhavatyekavākyatā, arthaparatve tu yathā kimityapekṣāyāmaṅgulyagrahastiyūthaśatayorādhārādheyasambandharūpo'rtho na saṅgacchate | taduktamiti | prābhākaraṃ vaco jñāpakatvenāha 'pramāṇāntaradarśanam' iti | vaktā yaddarśanena parasmai arthaṃ pratipādayati tadasya pramāṇāntaradarśanaśabdena vivakṣitam, tacca .
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit