A Cluster of Nyāya Flowers 4.7.3
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 4.7.3
- Language
- Sanskrit
4.7.3
na hi yaddhūmādagneranumānam, yacca kadācidanityatvāt kṛtakatvasya, viṣāṇitvācccatuṣpādatvasya tadanumānatayā parasparaṃ bhidyate | janmādhikopayogīti | anumāyāmanumāne yastrilakṣaṇo hetuḥ sa na janmādhikopayogī, jñānajanmano jñānotpādādadhike kārye na vyāprīyate | jñānajanmanyeva tasya vyāpāra ityarthaḥ | trilakṣaṇaśabdenātra heturuktaḥ | arthopagrahavarjitā niyatārthaviṣayatvahīnā | niyamāt avaśyambhāvāt, avaśyaṃ hi jīvan vivakṣati | niyogabhāvanābhedeti | bhedaḥ saṃsargo vā vākyārtha iti vaiyākaraṇāḥ kecit | ādigrahaṇād bhedasaṃsargau vākyārtha ityapi saṃgṛhītam, tathā kriyā vākyārtha ityapi | niyogabhāvanāvādimate niyogasya bhāvanāyā vā saṃsṛṣṭāyā vākyāt pratīyamānatvāt tayorevaikatarasya vākyārthatvam, na saṃsargasya bhedasya vā tatpratītyuttarakālaṃ pratīyamānasya | vyatiṣaktārthamiti taduktam “vyatiṣaktato'vagatervyatiṣaṅgasya” iti | parasparaviruddhāśceti | nāthavādādyāgamā aśucilakṣaṇādipratipādakā īśvarapraṇītatayābhimatāḥ keṣāñcit, tadapekṣayedamuktam | vyāghātaḥ yathā 'udite juhotyanudite juhoti' ityādau | punaruktatā yathā 'triḥ prathamāmanvāha triruttamām' iti | sakṛduccāraṇenaiva karmasvarūpaprakāśasiddheḥ punaruccāraṇaṃ punaruktam | phalasyānupalambhaḥ kṛtāyāmapi putrakāmeṣṭāvanantaraṃ putrasyānupalambhāt |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit