A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.24
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.24
- Language
- Sanskrit
5.10.24
yadi pratipatterapratipattitvaṃ neṣyate bhavatā 20 tadasyāḥ pratipatterbhavataḥ kiṃ janakaṃ pramāṇamiti ced, vākyameva | mama hi pratyakṣapakṣapātino niyamaniścayānapekṣād vākyādavagatirutpadyate | na ca pareṇa mūlakāraṇābhāvo niścetuṃ śakyate, saṃbhavād vedasaṃyogasya traivarṇikānām | traivarṇikā hi manvādayaḥ, teṣāñca traivarṇikatvādeva vedasaṃyogaḥ sambhāvyate | sambhavamātreṇa cābhāvaniścayo nirasituṃ śakyate | uktañca ‘sambhavamātranirasanīyaścābhāvo nāśaṅkitasiddhimapekṣate |’ evaṃ parokte 25 kāraṇābhāvaniścaye niraste niṣpratipakṣāvagatiḥ pramāṇam | na ca kāraṇasadbhāvaniścayā- bhāvāt kāraṇābhāvo'pi sambhavatīti sambhavamātreṇānubhavaviruddhakāraṇabhāvaḥ śakyate vaktuṃ, yathoktam 'doṣajñāne tvanutpanne' iti | anyenāpyuktam 'bādhake sati sa nyāyaḥ, nānubhūtaṃ tyaktavyam' | liṅge punarnigamaniścayāpekṣāvagatiriti nāyaṃ nayaḥ samasti | ata eva prāṅnayena vedamūlatvaniścayābhāvād bhāṣyakṛtā 'sambhavād vedasaṃyogasya" ityayuktam, anyathā niścayo vaktavyaḥ, na sambhavamātram | ata eva na vācyaṃ 'vedasaṃyoga eva vedamūlatve pramāṇaṃ bhaviṣyati' iti, aniścaye pramāṇatvāsiddheḥ | atra śāstre smṛtyadhikaraṇe prabhākaraṭīkā sarvatropayujyate granthagauravabhayāt tu na pradarśitā | tadevaṃ yathā smṛtyādivākyebhyo'vagaterutpadyamānāyā mūlakāraṇābhāvena parairmithyārūpatā śaṅkitā sā traivarṇikānāṃ vedasambandhasya sambhavamātreṇa kāraṇābhāvaniścayanirākaraṇena nirastā |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit