Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.23

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.23

Language
Sanskrit

5.10.23

evaṃ yatra smaraṇaṃ vedamūlatvaṃ vinopalabdhaṃ sarvaveṣṭanādau tatra vedamū- 5 latvaṃ vyabhicaratu nāma, anyatra tu vedamūlatvāvyabhicāri smaraṇamiti | yato niyamasyāvinābhāvasya niścayo'numānasya mūlam | tasya cāsiddhirviparyayasambhāvanāyāmapi, kiṃ punarviparyayadarśane'pi | viparyayaśca darśitaḥ | yat punaḥ “doṣajñāne tvanutpanne” iti tat pratyakṣābhiprāyeṇa, yato na pratyakṣaṃ liṅgavanniyamaniścayāpekṣaṃ svaviṣayaṃ paricchinatti | kiṃ tarhi ? bodhasvabhāvatvādeva | atastatra satyāmapyāśaṅkāyāṃ na niyamāsiddhiḥ | niścita- 10 niyamasya gṛhītāvinābhāvasya tu liṅgasya liṅgatvāt kathaṃ viparyayadarśane'pi liṅgatvam ? athārthāpattito manvādismṛtīnāṃ vedamūlatvaniścayaḥ smṛtidāḍharcamanyathānupapadyamānaṃ vedamūlatvaṃ kalpayati iti, tanna | sarvaveṣṭanādāvanyathāpyupapatterdṛṣṭatvād bhaṭṭapakṣe, prābhākarairevaṃvidhārthāpattyanabhyupagamācca | ‘nanu kalpayitvā manvādīnāṃ pratārakatvamanyathāpyupapapatteriti vaktuṃ na śakyate, tādṛśāñca mahātmanāṃ doṣavattvakalpanāyāṃ bahuduṣṭakalpanā 15 prāpnoti’ | na | saṃsāriṇāṃ rāgādibahulatvena dṛṣṭatvāt puruṣaviśeṣānabhyupagamācca na kācit kalpanā | taduktam ‘sarvadā cāpi puruṣāḥ prāyeṇānṛtavādinaḥ’ iti | athaivaṃ vedamūlatvānabhyupagame'ṣṭakādivākyebhyo'vagatermithyātvaṃ prāpnoti, kāraṇābhāvāt | tanna | kāraṇābhāvaniścaye bhavataḥ pramāṇābhāvāt, aniścite ca kāraṇābhāve'ṣṭakādivākyebhyaḥ pratipatterudbhavantyā apratipattitvāsiddhiḥ |

Linked texts (1)