A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.28
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.28
- Language
- Sanskrit
5.10.28
bhavatu kāmaṃ hṛdayotkampaḥ, tasyāṃ hiṃsāyāṃ vidheravyāpārāt | kathamavyāpāraścet tadāha karaṇāṃśopanipātinī hīti | 'śyenenābhicaran yajeta' ityatra hi śyenayāgābhicārayorupāyopeyatāparijñānamātre'dhikāre vidhervyāpāraḥ, pravṛttau tu tatra vidhirudāste 20 lipsātastatra pravṛttisiddheḥ | taduktam 'yasmin prītiḥ puruṣasya tasya lipsādyaṃlakṣaṇā' iti| kratvarthaḥ punaḥ kratūpakārako yo'gnīṣomīyapaśvālambhādistasya phalaṃ prati karaṇatvasya sākṣādanavagamāt tatra lipsātaḥ pravṛtterabhāvaḥ, pravṛttau cāsatyāṃ setikarttavyatākasya kratoranirvāhāt | tatra śāstravidhireva pravartakaḥ | taduktaṃ bhāṣyakṛtā "ṛtvartho hi śāstrādavagamyate" iti | ato'sāvabhicāro'vaidhaḥ śāstrāvihita iti | tathāpyadhikāri25 bhedeneti | yastajjanyaphalakāmastadapekṣayā | śatrā lakṣitaniṣedhamiti | abhicaranniti hi śatṛpratyayo lakṣaṇe | lakṣaṇañca pūrvasiddhaṃ bhavati | 'śayānā bhuñjate yavanāḥ' iti keṣāñcinmate sarveṣāmevāgamānāmīśvarapraṇītatvam anye manyante sarvāgamānāmīśvara eva bhagavān praṇeteti | sa hi sakalaprāṇināṃ karmavipākamanekaprakāramavalokayan karuṇayā tānanugrahītumapavargaprāptimārgaṃ bahuvidhamutpaśyannāśayānusāreṇa keṣāñcit kvacit karmaṇi yogyatāmavagamya taṃ tamupāyamupadiśati | svavibhūtimahimnā ca nānāśarīraparigrahāt sa eva saṃjñābhedānupagacchati arhanniti kapila iti sugata iti | sa evocyate bhagavān | nānāsrvajñakalpanāyāṃ yatnagauravaprasaṅgāt |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit