A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.34
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.34
- Language
- Sanskrit
5.10.34
taduktam, taccaitra hi kāraṇaṃ śabdaśceti | yatra punaraviguṇe'pi karmaṇi prayujyamāne kālāntare'pi putrapaśvādiphalaṃ na dṛśyate tatra tīvraṃ kimapi prāktanaṃ karma pratibandhakaṃ kalpanīyam | yathoktam "phalati yadi na sarvaṃ tat kadācittadeva dhruvamaparamabhuktaṃ karma śāstrīyamāste" iti | karmādivaiguṇyagrahaṇamupalakṣaṇārthamṛṣiṇā prayuktam | na tu vedasyāprāmāṇyakalpanā sādhvī sādguṇye karmaṇaḥ prācuryeṇa phaladarśanāt | bhūtasvabhāvavādaśceti | śarīrārambhakāṇi yāni bhūtāni teṣāmīdṛk kaścit svabhāvaviśeṣo yat kānicideva paścādibhiḥ sambadhyante kānicinneti | taccaiva hi kāraṇam iti | śābaraṃ bhāṣyam 'yacca kālāntare phalasyānyat pratyakṣaṃ kāraṇamastīti | naiṣa doṣaḥ" iti | ataḥ paraṃ sthitam | yadyapi pratyakṣataḥ sevādināṃ kāraṇatvamavagamyate tathāpi śabdāt 'citrayā yajeta paśukāmaḥ' ityādeścitrādīnāmapi kāraṇatvāvagamaḥ; yathā pratyakṣaṃ pramāṇaṃ tathā śabdo'pītyarthaḥ | karmādivaiguṇyagrahaṇamiti | yathā karmādivaiguṇyāt phalaṃ na bhavati evaṃ tīvraprāgbhāvikarmīntarapratibandhādapīti | nanu kathamevaṃprāyāḥ kalpanāḥ sthāpyante, kimābhirityāśaṅkyāha-na tu vedasyāprāmāṇyakalpaneti | sādguṇye karmaṇa iti | araṇinirmathanasādguṇyena kutā'gnyutpattidarśanādanyathā cādarśanāditi | nāviśeṣapravartinīmiti | 'citrayā paśukāmo yajeta' citrātaḥ paśavo bhavantītyetāvatyevāviśeṣeṇa codanaiṣā sthitā, na punaranantaraṃ bhavantīti viśeṣe'pītyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit