A Cluster of Nyāya Flowers 5.15.12
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.15.12
- Language
- Sanskrit
5.15.12
vitprasiddhyā | tathāhi 'yavamayeṣu karambhapātreṣu vihiteṣu vākyaśeṣaṃ yatrānyā oṣadhayo mlāyante tatraite modamānā ivotttiṣṭhantīti'; na caivaṃrūpatā priyaṅguṣu sambhavati, sarvauṣadhisādhāraṇe śaratsamaye tadudbhavāt; yavānāntu grīṣme samudbhavaḥ, atasteṣveva pratyayastasmād | 'varāhaṃ gāvo'nudhāvanti' ityatastu vākyaśeṣāt sūkare varāhaśabdo na kṛṣṇaśakunau kāke; na hi taṃ gāvo'nudhāvantīti | 'apsujo vetasaḥ' ityamuṣmācca vākyaśeṣād vañjule vetasaśabdo na jambvām | nigameti nigamā nighaṇṭavaḥ, asyeyanti nāmānītyevaṃprāyāḥ | mantrārthapradarśanaparāṇi vedavākyānyeva yāni. yathā 'yuñjānaḥ prathamaṃ manaḥ' ityasya mantrasya 'prajāpatirvai yuñjānaḥ' ityādiko vyākhyārūpo nigama ucyate | vyutpattyārthapratipādanaṃ yena kriyate tanniruktam | tatra kimiti udbhidyate mṛt khanyate yena tadudbhid kuddālādi, tena 'udbhidā yajeta' iti guṇavidhiḥ, yavairyajetetivat | guṇaśca tasmin vājapeyākhya iti | vājamannaṃ vājañca tat peyañceti yavāgūrucyate, sa guṇaḥ, tena yāgaḥ kartavya iti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit