A Cluster of Nyāya Flowers 5.15.13
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.15.13
- Language
- Sanskrit
5.15.13
rūpasāmyāditi | tadeva yāgādyātmakaṃ rūpamubhayatrāpi sambadhyamānasya, atastantreṇobhayatra sambadhyata iti | pradhānañceti | anyenopakriyamāṇatvāt pradhānam | tasmād bhāvārthaprāptāviti | vaidikāni tāvad vidhāyakāni sarvāṇyeva guṇavidhāne paryavasitāni sarvāṇi hi sopapadāni, udbhidā yajetetivat | tacchuddhasya yāgasya vidhāyaka mavaśyamanyat pramāṇāntaraṃ mṛgyam, ataśca pramāṇāntarasavyapekṣatvādapramāṇamiti prabhākaramatam | tathā ca sa āha 'tasmāt karmavidhānāsambhavādaprāmāṇyam | katham ? laukikakarmāśrayaṇāt | avaśyaṃ hi guṇavidhipare vākye laukikaṃ karmāśrayaṇīyam | vaidike na khalu bādhā doṣaḥ kintu asambhavaḥ| kathamasambhavaḥ ? sarvatropapadaśruteḥ | evamapi kimityaprāmāṇyam ? dhātvarthe'nyataḥ pravṛttimṛgyā | anyataścet sāpekṣatvaprasaṅgaḥ, sāpekṣatvāccāprāmāṇyaṃ prasaktam” ityādi | guṇavidhipakṣaspṛśa iti | phalaṃ prati vidheyatvād dhātvarthasya, nāmavidhiṃ prati coddeśyatvāt | saṃjñāsaṃjñisambandhamiti | kāryaparatvād vesyeti bhāvaḥ | yogena kenacidityādinā nāmadheyasyānūdyamānatvaṃ darśayati | yogena paśūnāmudbhednena phalabhūtānāṃ prakāśanena yat siddhamudbhidtvaṃ tadanenānūdyate na vidhīyata ityarthaḥ | yenānena yāgaviśeṣeṇa paśukāmo yajate bhavatyevāsāvudbhid paśūnā mudbhedanādityarthaḥ | guṇaphalopabandhenārthavaditi | tatsambandhitvena guṇaphalayorvidhānādityarthaḥ | āgneyo'ṣṭākapāla iti | accyuta ityubhābhyāmapi darśapūrṇamāsābhyāṃ na cyavata iti | atra hi aṣṭakapāleṣu yaḥ saṃskṛtaḥ sāṣṭākapāla āgneyo bhavati, tasya puroḍāśasyāgneyatā vidhīyate;