Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 5.15.4

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.15.4

Language
Sanskrit

5.15.4

ādityaḥ prāyaṇīyaścaruriti | prayanti prārabhante'nena yajñamiti prāyaṇīyo'ditidevatākaścaruḥ | darśapūrṇamāsakarmasambaddhasya haumikasya vahneḥ karmasamūhasyopasthānāt kiṃ kathaṃ kartavyamiti karmakramādyanavadhāraṇarūpo yo bhramaḥ so'nena caruṇā nivartyate, avakāśādānāt | atra pravṛttyā hi avakāśaṃ labhante 'idaṃ kṛtvā idaṃ kriyate' iti | yathā diṅmoheti diṅmoha iva diṅmohaḥ, yathā diṅmohe sati na kvacit pravartituṃ śakyata evaṃ karmakramādyanavadhāraṇe'pīti | api diṅmohasya kiṃ punaḥ diṅmohasyetyarthaḥ | yattu arudati rudre kathaṃ tadrodanavacanam, anaśruprabhave'pi rajate kathaṃ tadaśruvatāmabhidhānamiti guṇavādamātram | gauṇa eṣa vādaḥ | śvetavarṇasārūpyādinā rodanaprabhavaṃ rajataṃ ninditumucyate | evaṃ paśuyāge vapāhomapraśaṃsāyai 'prajāpatirātmano vapāmudakhidadi'ti vṛttāntākhyānaṃ yojanīyam | ādityacarupraśaṃsāyai devā 'devayajanamadhyavasāya diśo na prājānanni'ti | atha vā naiyāyikānāmanekaprakārapuruṣātiśayavādināṃ yathāśrute'pyarthe nātyantamasambhavaḥ | rudrasya ruditādrajatajanma, prajāpatervapotkhedaḥ, taddhomāttūparapaśūdgamaḥ, devānāṃ devayajanādhyavasāne diṅmoha ityevaṃjātīyakamapi satyamastu ko doṣaḥ ? tat, sarvathā arthavādānāṃ prāmāṇyam | evaṃ 'stenaṃ mano'nṛtavādinī vāgi'ti gauṇa eṣa vādaḥ | pracchannatayā stenaṃ 15 mana ucyate bāhulyābhiprāyeṇa cānṛtavādinī vāgiti | 'dhūma evāgnerdivā dadṛśe nārcirarcirevāgnernaktaṃ dadṛśe na dhūmaḥ' iti dūrabhūyastvābhiprāyeṇa kasmaicit prayojanāya sāyaṃ prātarho madevatāstutaye kathyate |

Linked texts (1)