A Cluster of Nyāya Flowers 5.15.8
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.15.8
- Language
- Sanskrit
5.15.8
sampādayati | agnīdagnīn vihareti mantreṇāgnīdho'gniviharaṇaṃ kartavyaṃ prakāśyam, taccāgniviharaṇamasāvanena vacanenāprakāśitamapi karma pāṭhakramavaśādeva jānan karoti | asmin hyavadhautasyāgniviharaṇaṃ paṭhyate | grahaiktvapratītivaditi | 'grahaṃ sammāṣṭi' ityatra grahaṃ nirdiśya sammārgo vidhīyate | nirdeśastu vacanāntaranirjñātasya bhavati, vacanāntareṇa ca navasaṃkhyo'sau vihita ityekatvāvivakṣā | somāvasekaḥ somāvalepaḥ | apekṣyamāṇaśceti | yathā 'barhirdevasadanami'tyasya dravyaprakāśanaṃ yo'rthaḥ sa vidhinā apekṣyate | sarvasya vedasyāvivakṣitārthatvaṃ syāditi | 'nanu kathamavivakṣitārthatvam, svādhyāyādhyayanavidheḥ 'svādhyāyo'dhyetavyaḥ' ityasyārthajñānaparatvādityāha 'akṣaragrahaṇamātravidhānāt' iti | 'svādhyāyo'dhyetavyaḥ' pāṭhenāmukhīkartavya iti hi tasyārthaḥ | dṛṣṭo hi tasyārthaḥ karmāvabodhanamiti | akṣaragrahaṇamātrasya niṣphalatvādavaśyaṃ vidhinā pravartakaśaktyavighātāya phalāntaraṃ kalpyam | yāvacca kalpyate tāvad dṛṣṭamevārthavibodhanaṃ laghvityādi prathamāhnikārambha eva prapañcitamiti | nanu 'yad ṛco'dhīte ghṛtakulyā bhavanti, yad yajūṃ ṣyadhīte madhukulyā bhavanti' iti ṛgādyadhyayanāt phalāntaraśravaṇāt kathamarthāvabodha eva phalamiti | atiprasiddho'yamarthaḥ, prathamasūtra eva mīmāṃsāyāmasrya vicāraṇādata evāha etacca śāstrāntara iti | 'anyārthatve svādhyāyasyāvagate teṣāmarthavādatayaiva samanvayaḥ' ityādyuttaramatra |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit