A Cluster of Nyāya Flowers 58.p45
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 58.p45
- Language
- Sanskrit
58.p45
anārabdhāvayavirūpakāryā ityādinā sautrāntikamatamāha | paudgalikakāryā ityādinā arhanmatamuktam | paryāyāntareṇa paramāṇuśabdena | tadanugamāgrahaṇāditi | mṛdvivartā ghaṭādayo mṛdrūpānugatā gṛhyante naivaṃ śabdānugatārthaṃstā arthāḥ | paramātmopādānatvamiti | sarvatra pṛthivyādau pariṇāmavaśena caitanyābhivyaktidarśanāt cetanaupādānatyameva sarvasya yuktam nācetanapradhānaparamāṇvādyupādānatvam acetanāvadutpattyasambhavāditi paramātmopādānatvavādināṃ matam | pramāṇamapyāhuḥ yat sāmānyaviśeṣavad vastu tat sarvaṃ kāraukaniṣṭham, yathā ghaṭādi, yat punaḥ kāraṇaikaniṣṭhaṃ na bhavati tat sāmānyaviśeṣavadapi na bhavati | paramakāraṇaṃ paramātmā, na hi tasyaikatvāt kenacit saha sāmānyaṃ rūpamasti, ekatvādeva ca na tasya kutaścid viśeṣa iti | ata eva na paramāṇūnāṃ paramakāraṇatvaṃ pradhānasya ca, teṣāmapi sāmānyaviśeṣavattvāt | tathāhi, paramāṇūnāṃ paramāṇutvaṃ sāmānyam, antyaviśeṣāśca vidyanta eva | sattvarajastamasāmapi acetanatvaṃ sāmānyam, parasparañca viśeṣā vidyanta eva, anyathā tritvānupapatteriti | śrutimapyāhuḥ, "yathorṇanābhiḥ sṛjate gṛhṇate ca yathā pṛthivyāmoṣadhayaḥ sambhavanti | yathā sataḥ puruṣāt keśalomāni tathā akṣarāt sambhavatīha viśvam" iti | anādau saṃsāre sthitamidamaho mūḍhamanasāṃ janitvā jantūnāṃ maraṇamatha mṛtvāpi jananam | iyaṃ sā duḥkhānāṃ saraṇiriti sañcintya kṛtinā vidhātavyaṃ ceto jananamaraṇocchedini pade ||
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit