A Cluster of Nyāya Flowers 66.45.4
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 66.45.4
- Language
- Sanskrit
66.45.4
tatra na tāvad jñānasamavāyāt | samavāyasyaikatvād vyāpakatvācca yāvat tasyāsau samavāyo vyatiriktena jñānena jñātṛtvamāpādayati tāvaccetanasya ghaṭāderapi kimiti nāpādayati | atha samavāyasya svataḥ śaktiviśeṣaḥ tādṛgasti yenātmanā eva jñātṛtvamāpādayati nānyeṣāmiti, tarhyātmana eva tādṛśaḥ śaktiviśeṣo jñātṛtvākhyaḥ kalpyatām, kiṃ samavāyasya tatkalpitena | evaṃ tāvad jñātṛtāsvabhāva ātmā tasya ye paryāyabhāvino mithyājñātṛtvādayaḥ svabhāvaviśeṣāste kiṃ taddharmasambandhād āhosvit tena rūpeṇa vikāritvāt ? na tāvad dharmasambandhād dharme hyasyopakāraḥ kāryaḥ, tena ca dharmāPointṇām, upakāraprabhāvitatvāt sambandhasya | na cāpravartamānaṃ upakāryaṃ upakārako vā bhavati | pravartate cet pūrvamapravṛttasya pravarttanād vikāritvam | evamasya svataścitsvabhāvasya jīvasya karmasambandhavaśād mithyādarśanādervikārasyodayo dṛṣṭaḥ | vastvantarasambandhavaśāt tvasya vikārayogo yathā madirāviṣādisambandhād mūrcchitatva-mṛtatvādivikāranyā0 ma0 2 prādurbhāvaḥ | tadevaṃ vastvantaraṃ karmaivāsya nānāvidhavikārahetutvājjīvasya saṃsārakāraṇam, tatparikṣayāt mokṣaḥ" iti | tathāha akalaṅkadevaḥ, jīvasya saṃvido bhrānternimittaṃ madirādivat | tatkarmārgantukaṃ tasya prabandho'nādiriṣyate || iti | asyārthaḥ | samyag vettīti saṃvit | tasya saṃvidaḥ svato jñānasvabhāvasya jīvasya bhrāntermithyājñānasya karma nimittaṃ neśvarādikaṃ madirādivaditi vyākhyātam | yadi karma tannimittaṃ tarhi sarvadā karmasadbhāvād mokṣābhāva ityāha tadāgantukamiti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit