A Cluster of Nyāya Flowers 1.3.9

1.3.9

anavalambita—ityādinā'nupadoktapakṣavailakṣaṇyaṃ, anadhyāhṛta—ityādinā prathamamupapāditapakṣavailakṣaṇyam . na ca upadiśyate ityanvayaḥ . prasaṃgaḥ—atiprasaṅgaḥ . āptānumānāditi . ata eva khalu vedopa upadeśapadasyārthānupapattiḥ bhavatvevam ! upadiśyata iti ko'rthaḥ ? abhidhānakriyā kriyate . keyamabhidhānakriyā nāma ? pratītiriti cet; cakṣurāderapi tatkaraṇatvādupadeśatvaprasaṅgaḥ .. svāvagatipūrvikā pratītiriti cet, dhūmāderapyupadeśatāprasaṅgaḥ . cakṣurāderapi tatkaraṇatvāt upadeśatvaprasaṅgaḥ . svasādṛśyena pratītiriti cet, bimbasyāpi pādādyanumitāvupadeśatvaprasaṅgaḥ, śabde ca tadabhāvādanupadeśatvaṃ syāt . śabdāvacchinnā pratītiriti cet, śrotrasya tajjanakatvādupadeśatvaprasaṅgaḥ, śabdasya ca svāvacchedena pratītijanakatvaniṣedhādanupadeśatvaṃbhavet . nāpi śabdakaraṇikā pratītiḥ; abhidhānakriyāvivakṣāyāṃ, ākāśānumāne vā tasyopadeśatvaprasaṅgā dityabhidhānakriyāsvarūpāniścayāt na tasyāḥ karaṇamupadeśaḥ .. deṣṭṛtayā īśvarasādhanam . aitihye'pi yathārthe sāmānyata āptamūlakatvānumānāllakṣaṇopapattiḥ . ayathārthasya tu na lakṣyataiveti śeṣaḥ ..