Nyayasutra 12.35
Nyāyasūtroddhāra 12.35
- Language
- Sanskrit
12.35
yo'nityatvasya pratiṣedhastvayā nityatvāpādanena kṛtastasyābhāvo'saṃbhavaḥ | kutaḥ ? pratiṣedhye'nityatayā tvayā pratiṣedhanīye śabde nityamevānityatāvadanityayogādanitye'nityatvasyopapatteḥ sambhavādityarthaḥ |
yata evānitye sadaiva nityatvayogo tatra vā nityatvamupapadyate | anityatvaṃ hyubhayāntāvacchinnasattāyogitvam | taddhi nityameva sama-
vāyātmakatvāt | na caivaṃ śabdasyāpi nityatā samavāyabhinnatvāt | na hyanyasya nityatayā'nyasya nityatā bhavāṃta atiprasaṅgāt | sambandhyantarasyāsattve kathaṃ sattā samavāya iti cet na | ekasya śabdasya nāśe śabdāntaramādāya tatsaṃbhavāditi |
yadvā nityatvopapatterityanantaraṃ virodhāditi pūraṇīyam | tathā ca pratiṣedhasya bhavaduktasyābhāvo'saṃbhavaḥ | kutaḥ, pratiṣedhye nityamanityabhāvāt nityatvopapattervirodhāt | yatra nityamanityaṃ bhavati tatra nityatvaṃ viruddham | yadi nityatvaṃ, kathaṃ nityamanityabhāvo'thānitya bhāvaḥ, kathaṃ nityatvam | anityasya nityādhikaraṇatvaṃ viruddhamiti cet ! tat kimanityasyānityatvādhikaraṇatvaṃ manyase nityasya vā nityatvādhikaraṇatvam ? nādyaḥ, anityatvasya nityatvānityatvayostvaduktadoṣagrāsāt | na dvitīyaḥ, taddhi nityatvayogāt pūrvameva nityaṃ taduttaraṃ vā ? ādye nityatvayogāt pūrvameva syādityagre nityatvasaṃbaṃdhānupa pattiḥ | antye kiṃ nityatvasyāgre'pi saṃbandhena taṃ vināpi nityatānirvāhāt | tadapi nityatvaṃ nityamanityaṃ vā ? ādye, nityatvāntarayogānnityaṃ svayogādvā nityatvāyogādapi vā ? prathame'nyo'nyāśrayādyanavasthāparyantam, dvitīye syātmāśrayastṛtīye tvatiprasaṅgaḥ |
atha na mayā pratiṣedhye nityamanityabhāvo'bhyupagamyate yanmevirodhaḥ syāt | kintu yadi tvayā tathābhyupagantavyaṃ tadā nityatvaṃ syādityaniṣṭaṃ tavāpadyate | tat kuto me sādhanasvīkārakṛto virodha iti cet na, vikalpasyaivāsyotthānāsaṃbhavāt | ubhayāntāvacchinna sattā samavāyo hyanityatā | nityā ca prāptiḥ samavāyaḥ | tathā ca nityaḥ saṃbandho nityo'nityo veti paryavasitaḥ prāpto'nunmattasya na saṃbhavatīti |
pariśiṣṭe tu anitye anityatvopapatteḥ hetoryaḥ pratiṣedhastasyābhāva iti yojanetyakṣarārtha iti yojanīyam |
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit