Nyayasutra 12.4.1
Nyāyasūtroddhāra 12.4.1
- Language
- Sanskrit
12.4.1
iti sūtram | atrotkarṣeṇa samo jātiviśeṣa utkarṣasamaḥ | eva [ma] pakarṣeṇa samo'pakarṣasamaḥ | varṇyīvarṇyasādhyeti bhāvapradhāno nirdeśaḥ | tena varṇyatvādinā samo varṇyasamādiḥ | varṇyatvañca varṇanīyatvaṃ svarūpeṇa sādhyatvam sandigdhasādhyakatvamiti yāvat | tad viparyayo'varṇya tvam | tena samo'varṇyasamaḥ | vikalpadvaividhyam | tena samo vikalpasamaḥ | sādhyatvaṃ pañcāvayava sādhanīyatvam, tena samaḥ sādhyasamaḥ | evaṃ ṣaḍapi jātayaḥ samākhyālabdhalakṣaṇā eva | atiprasaṅganivṛttyarthaṃ pañcasu sādhyadṛṣṭāntayordharmavikalpādityutthāpanabījaṃ kathitam | ṣaṣṭhe cobhayasādhyatvāditi | anena dharmavikalpo dharmavaicitryaṃ kasyacit sattvaṃ kasyaciccāsattvam | tathā ca sāhacaryamātrameva gamakamityabhimānena hetusādhyayoranyatareṇa pakṣadṛṣṭāntayoranyatarasmin avidyamānadharmaprasañjanamutkarṣasamaḥ | yathā śabdo'nityaḥ kṛtakatvāt ghaṭavadityatra ghaṭo'nityaḥ kṛtako vā rūpādimān aśrautraśca dṛṣṭastathā śabdo'pyanityatvāt kṛtakatvādvā tathā syāditi sādhyenānityatvena sādhanena kṛtakatvena [vā] pakṣe prasañjanaṃ tatraiva ca dṛṣṭānte prasañjanam | yathā śabdo'nityaḥ kṛtako vā śrautro'mūrtaśceti ghaṭo'pi tathā syāt sāhacaryāviśeṣāditi viśeṣavirodhadeśanābhāseyam |
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit