Nyayasutra 12.4.3
Nyāyasūtroddhāra 12.4.3
- Language
- Sanskrit
12.4.3
sādhyasamā tu tasmādubhayasādhyatvācca | samuccaye cakāraḥ | tathā hi sādhyasya dharma etat prayogasādhyatvam | dṛṣṭāntasya tu pramāṇāntarasiddhitvaṃ dharmavikalpaḥ | naitāvanmātraṃ dṛṣṭāntasya sādhyatvāpādakam | bhinnayoranayordharmavikalpasyāyuktatvāt | kintūbhayasādhyatvasahakṛtaṃ sādhyaṃ dṛṣṭāntaścetyubhayaṃ tayoḥ sādhyatvāt | dṛṣṭānte sādhyatvāpādanaṃ saṃbhavati | nāpyetāvanmātrāt yadi dṛṣṭānte'pyetatprayoga sādhyataiva sādhyavad bhavati tadāvādī, na cāpāpādanādeva naitat prayogāsādhyatāpādanamityubhābhyāmetat prayogasādhyatāpādanāt sādhyasamaḥ | tathā caitatprayogasādhyatvena pakṣasāmyād dṛṣṭāntasyodāharaṇa viṣayatvamityabhimānena dṛṣṭāntasyaitatprayogasādhyatvāpādanaṃ sādhya samā | udāharaṇaṃ kriyāvānātmā kriyāhetuguṇayogāt yathā loṣṭamityukte etatprayogasādhyaścāyamātmā kriyāvānayamiti kāmaṃ loṣṭo'pi tathā sādhyaḥ | atha naivaṃ na tarhi yathā loṣṭastathātmeti yathā bhāṣyameva sādhyasama ityatra sādhyapadaṃ sāmānyata evoktaṃ tathāpi varṇyasamābhedanāthaṃ viśeṣaparatāvaśyakī | sampradāyastvetprayogasādhyasyaiva gamakatvamityabhimānena pakṣādevaitatprayogasādhyatvāpādanaṃ sādhyasamaḥ | utthānamūlaṃ tu pakṣahetudṛṣṭāntadharmāṇāṃ yadi naitat prayogasādhyatā tadā na sādhyāṃśe'pye tatprayogāntargatatvāviśeṣāt | atha sādhyāṃśe tatprayogāntargatasādhyatvameva hi liṅgasya sādhakatāprayojakam | tasmād dṛṣṭāderapyetatprayogasādhyatvaṃ vācyam | tathā ca pūrvaṃ pakṣahetudṛṣṭāntācasiddhāvāśrayādyasiddhayaḥ | ita eva tat siddhāvanyonyāśraya ityasiddhādyābhāsā ceyamiti |
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit