Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 1.40

Anvīkṣānayatattvabodha 1.40

Language
Sanskrit

1.40

tathā hi śabdo'nityaḥ, kāryatvāt, aindriyakatvāt, ghaṭatvādityukte, sadasatprayoge tadvadākāśasādharmyādasyā[kā]śavannityaḥ kinna syāditi sādharmyasamaḥ | asya[atha]śamā[sadā]kāśaṃ nityaṃ paramamahaddṛṣṭaṃ, ataḥ śabdenāpi nityena satā paramamahatā bhāvyamityutkarṣasamaḥ | nanu yathā'kāśadṛṣṭāntena paramamahattvaṃ śabdasyocyate, tathā rūpadṛṣṭāntena tadrahitatvameva kiṃ na syāditi pratidṛṣṭāntasamaḥ | evaṃ tarhi yathā niḥsparśamubhayathā kiñcidaśrāvaṇaṃ, rūpādi, kiñcicchrāvaṇaṃ śabdādi tathā kiñcinnityaṃ bhaviṣyati, gaganādi, kicidanityaṃ śabdādīti vikalpasamaḥ | nanu tathāpi kāryatvamaindriyakatvaṃ sādhyamaprāpya na sādhayedi[ti]prasaṅgāditi prāpya vaktavyam | tathā cāviśeṣāt kiṃ kasyasādhakaṃ, sādhyaṃ veti prāptisama iti ṣaṭpakṣāḥ svayamūhanīyā iti sūtrārthaḥ |
kaścittṛtīyapakṣa eva nedṛk pratyavasthānaṃ, kintu pakṣāntare'pi, iti sūtrārthaṃ ityāha | tanna, sajātīyāsajātīyā saduttarasapiṇḍanaparatvasyāvaśyakatayā'nyalabhyatvāt | yadyapīdaṃ sūtraṃ ṣaṭpakṣīvyutpādanānantaramevocitaṃ, atideśyasiddhayupayogitvādatideśasya | tathāpi tripakṣādisūcanārthamaddhaṃ evoktam | ṣaṭpakṣā iva tricatuḥpañcapakṣāṇāmapyubhayāsaṅgatvapratipattiphalakatvāt |

Linked texts (1)