Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 1.6.2

Anvīkṣānayatattvabodha 1.6.2

Language
Sanskrit

1.6.2

kecit ṣaṇṇāmapi jātīnāmidaṃ pratyuttarasūtram, samuccayārthe cakāra [:] svarasāt | tathā hi utkarṣasame dṛṣṭāntasyopapattyā sādhyaṃ vyāpakamiti diśyate | na ca rūpādisattvaṃ tatheti nopasaṃhriyata ityarthaḥ | evamapakarṣasame dṛṣṭāntopapattau sādhyaṃ vyāpakamiti diśyate | na ca sahacaritamātravyāvṛttiḥ | sahacaritāntaravyāvṛtteḥ vyāpiketyarthaḥ | evaṃ vikalpasame'pi dṛṣṭāntasya vyāpyavyāpakatvenopapatteḥ prasiddheḥ sādhyasya vyāpakasyātideśaḥ sādhanam | kiñcicca kasyacidvyāpyaṃ, vyāpakaṃ, evaṃ kiñcit prati kiñcidvyabhicāri, na sarvaḥ sarvaṃ prati, anyathā tavāpi sa eva vyāghātaḥ ityanya ityāhuḥ | sādhyasamalakṣaṇajñānasya sambandhaviṣayatvena sambandhaviśeṣaṇakavyāptisamajñāna hetutvaṃ prāptijñānasya cāprāptibuddhāviti saṃgatyā prāptyaprāptivikalpopakramajātidvayaprakaraṇamārabhate | prakaraṇārthastu vyavasthatinirūpya jātilakṣaṇam | vyavasthitiśca siddhatvaṃ pūrvavannātiprasaṅgaḥ | dṛṣṭāntapadamajahatsvārthalakṣaṇayā siddhaparam | kāraṇaṃ kuptijñaptyo rjñāpakam | tadayamarthaḥ—kuptijñaptyorvyavasthitasya kāraṇaṃ jñāpakaṃ, tasyānapadeśādaniddeśāt pratyavasthānaṃ prasaṅgasamaḥ | nanvetat saduttarameva, asiddhayudbhāvakatvāt | na ca svavyāghātakatvaṃ viśeṣaṇaṃ, prasaṅgamātrāt, avyāghātakatvamuktakarṣasamādāvapīti tasyaitadviśeṣatvāpatteḥ | nāpyanavasthābhāsāsaṅgatvena[prasañjanatvena]viśeṣyaṃ, bījāṅkurādāvanavasthābhāsaprasañjane'pi jātyu ttaratvābhāvenātivyāpteḥ, sūtre'navasthāyā aśravaṇācca |

Linked texts (1)