Commentary on the Nyāyasūtra 10.p3.6
Nyāyabhāṣya (complete text) 10.p3.6
- Language
- Sanskrit
10.p3.6
vijñātasya vākyārthasya pariṣadā prativādinā trirabhihitasya yada'pratyuccāraṇaṃ tada'nanubhāṣaṇaṃ nāma nigrahasthānāmiti, apratyuccārayan kimāśrayaṃ parapakṣapratiṣedhaṃ brūyāt ? || 6 || nyā. sū. || 5 || 2 || 17 || avijñātaṃ cā'jñānam || 17 || vijñātārthasya pariṣadā. prativādinā trirabhihitasya yadavijñāna tada'jñānaṃ nigrahasthānamiti, ayaṃ khalvavijñāya kasya pratiṣedhaṃ brūyāditi ? || 7 || nyā. sū. || 5 || 2 || 18 || uttarasyāpratipattirapratibhā || 18 || parapakṣapratiṣedhaḥ uttaraṃ tad yadā na pratipadyate ? tadā nigṛhīto bhavati || 18 || nyā. sū. || 5 || 2 || 19 || kāryavyāsaṅgāt kathāvicchedo vikṣepaḥ || 19 || yatra kartavyaṃ vyāsajya kathāṃ vyavacchinatti-- ’idaṃ me karaṇīyaṃ vidyate tasminna'vasite paścāt kathayiṣyāmi’ iti (tat) vikṣepo nāma nigrahasthānam| ekanigrahāvasānāyāṃ kathāyāṃ svayameva kathāntaraṃ pratipadyate iti || 19 || nyā. sū. || 5 || 2 || 20 || svapakṣe doṣābhyupagamāt parapakṣe doṣaprasaṅgo matānujñā || 20 || yaḥ pareṇa coditaṃ doṣaṃ svapakṣe'bhyupagamya= anuddhṛtya vadati-- ’bhavatpakṣepi samāno doṣaḥ’ iti. sa svapakṣe doṣābhyupagamāt parapakṣe doṣaṃ prasañjayan paramatama'nujānātīti matānujñānāma nigrahasthānamāpadyate iti || 20 || nyā. sū. || 5 || 2 || 21 || nigrahasthānaprāptasyā'nigrahaḥ paryanuyojyopekṣaṇam || 21 || paryanuyojyo nāma nigrahopapattyā codanīyaḥ. tasyopekṣaṇam= 'nigrahasthānaṃ prāptosi’ itya'nanuyogaḥ| etacca ’kasya parājayaḥ ?’ ityanuktayā pariṣadā vacanīyam-- na khalu nigrahaṃ prāptaḥ svakaupīnaṃ vivṛṇuyāditi || 21 || nyā. sū.