Commentary on the Nyāyasūtra 13.3.3
Nyāyabhāṣya (complete text) 13.3.3
- Language
- Sanskrit
13.3.3
22 svasmai bhāsamānaṃ pratyak| 23 parasmai bhāsamānaṃ parāk| 24 paratantracetano jīvaḥ| 25 svatantra īśvaraḥ| 26 arthaprakāśo buddhiḥ| 27 prakṛtivyatiriktatve sati sattvāśrayo nityavibhūtiḥ| 28 adravyamanekadhā sattvaśabdādivaicitryāt| 29 ekaṃ vetaraviśiṣṭaṃ prādhānyataḥ prameyaṃ paraṃ brahma| 30 itareṣāṃ svaniṣṭhabrahmaikaniṣṭhatvāt| 31 tasyaiva ca tathātvena mumukṣubhiḥ prakarṣeṇa meyatvaśruteḥ| 32 avyavasthitavyavahārakāraṇaṃ jñānaṃ saṃśayaḥ| 33 ayathāvyavahārakāraṇaṃ jñānaṃ viparyayaḥ| 34 saṃskāramātrajaṃ jñānaṃ smṛtiḥ| 35 tadvyatiriktaṃ jñānamanubhavaḥ| 36 puruṣapravṛttyuddeśyaṃ prayojanam| 37 vyāptyadhigamasthānaṃ dṛṣṭāntaḥ| 38 prāmāṇikatvābhimataiḥ parigṛhīto'rthaḥ siddhāntaḥ| 39 parārthapramāṇaprayogavākyāvāntaravākyānyavayavāḥ| 40 vyāpyāṅgīkāreṇa vyāpakāniṣṭaprasañjanaṃ tarkaḥ| 41 tarkānugṛhītapramāṇapūrvakatattvāvadhāraṇaṃ nirṇayaḥ| 42 vītarāgakathā vādaḥ| 43 pakṣadvayasādhanavatī vijigīṣukathā jalpaḥ| 44 pratipakṣasthāpanahīnā tu sā vitaṇḍā| 45 hetvaṅgaikadeśavikalā hetvābhāsāḥ| 46 avivakṣitaśabdārthāropeṇa dūṣaṇaṃ chalam| 47 svavyāpidūṣaṇaṃ jātiḥ| 48 kathakāśaktiliṅgaṃ nigrahasthānam| 49 ityetādṛśāni vākyāni kiṃ na sūtrāṇi syuḥ ? tadiha saṃkṣiptaṃ lakṣaṇādivākyaṃ sūtram; tadudāharaṇādivākyaṃ tu bhāṣyādikamiti vibhāvya saṃtoṣṭavyam| na ca pūrvaprābalyavyavasthā, tatpūrvasaṃbhavāt vārtikasya cānavatāraprasaṅgāt vyākaraṇādiṣvanyathākaraṇasvīkārācca|
Linked texts (1)
- Nyāyapariśuddhi — Vedāntadeśika, Sanskrit