Commentary on the Nyāyasūtra 13.3.4
Nyāyabhāṣya (complete text) 13.3.4
- Language
- Sanskrit
13.3.4
na ca jaimineḥ pramāṇalakṣaṇādiṣvaudāsīnyamātreṇa gautamokteṣu kāśyapokteṣu vā niḥśeṣānumatisiddhiriti mantavyam, anyaparatayā lokaprasiddhopajīvanāt, parakalpitataṭākopajīvanavat| karmakāṇḍavṛttikārādayo'pi hi losiddhāṃ pramāṇādivyavasthāṃ yathāyathamanyathā saṃjagṛhuḥ| ato yāvadiha yuktiyuktaṃ tāvadupajīvyate; na khalu taṭākasthaḥpaṅko'pyapaṅkilabuddhibhistatadavagāhibhirupajīvyate| ataḥ siṃhavanaguptinyāyena yathāvasthitanyāyānugṛhītaṃ vedaṃ vedānumataṃ ca nyāyamanusarāmaḥ, na punarnyāyamātram|| yattu "jñātasaṃbandhasya" ityādigranthamupādāyānantaramuktaṃ śrīviṣṇucitteḥ---- "vyāptidhīgarbhānubhavo'numānamityarthaḥ| nyāyaśāstre tu tadviśeṣanirṇayaḥ" iti, tadapi tannirūpaṇādhikṛtavidyāsthānakhyāpanaparam| pramāṇādisūtramupādāya vyācakṣāṇaistatpakṣaniṣṭhairapi pūrvaiḥ kvacit sūtrāṇi nirākṛtāni| tannyāyasya nāsmāsu sarpamāraḥ, nāpi daṇḍanivāraṇam| tataśca, yathālokaṃ yathāvedaṃ laukike vaidike'pi ca| yo vaktā sa parigrāhyaḥ prāktano'dyatano'pi vā || vivakṣitārthāvaiśadyaṃ vyākulatvamapūrṇatā ullokatetyamī doṣā guṇakoṭau jaḍaiḥ kṛtāḥ || bhagavannārthamunibhirnyāyatattvasamāhvayā| avadhīryākṣapādādi nyabandhi nyāyapaddhatiḥ || tadarvāgbhistathācāyairyatheṣṭaṃ matamāsthitaiḥ| praṇinye bahudhā taistaiḥ pramāṇādivicāraṇā| tadayaṃ bhāṣyasvassasiddho bahiṣkārapakṣaḥ || nyā. pa. pra. 3 || gautamasūtrasvīkārapakṣaḥ || aṅgīkārakāṅkṣiṇāmakṣapādīyamapyasmaduktaikāntatayā sthāsyati; tathaiva sthāpayiṣyāmaḥ|
Linked texts (1)
- Nyāyapariśuddhi — Vedāntadeśika, Sanskrit