Commentary on the Nyāyasūtra 13.3.6
Nyāyabhāṣya (complete text) 13.3.6
- Language
- Sanskrit
13.3.6
na ca tatrānandaḥ śrautaḥ kaṇṭhoktyāḥ pratiṣidhyate| tadabhiprāye cānanyathāsiddhaṃ kimapi na liṅgaṃ paśyāmaḥ| ata eva hi bhūṣaṇamate nityasukhasaṃvedanasaṃbandhasiddhirapavarge sādhitā| etena "tasmātsarvaduḥkhavimākṣo'pavargaḥ" iti caturthādhyāyavākyamapi nirvyūḍham, tatrāpyānandaniṣedhābhāvāt || yacca śārīrakadvitīyādhyāyaviruddhamiha dvitīyādhyāye avayavisamarthanamivābhāti, tadapi tadekārthaṃ yojayituṃ śakyam| tathā hi---"na caikadeśopalabdhiravayavisadbhāvāt| sādhyatvādavayavini saṃdehaḥ| sarvāgrahaṇamavayavyasiddheḥ| dhāraṇākarṣaṇopapatteśca| senāvanavadgrahaṇamiti cennātīndriyatvādaṇūnām|" ityetāni hi tatsūtrāṇi; na tāni virudhyante, senāvanādivyāvṛttāvayavyārambhakatayā tadasamavāyikāraṇatvābhimatāvasthāviśeṣāpannaḥ saṃghātaviśeṣa evāvayaviśabdena nirdiṃśyata ityavirodhāt tāvataiva upalambhavyavahāraviśeṣādeścaritārthatvāt| atīndriyāṇuvacanamapi pradīpāvayavānāmivaindriyikāṇāmevāvasthāviśeṣeṇātīndriyatvābhyupagamādaviruddham| avyaktameva hi triguṇadravyamavasthāviśeṣādravyaktaṃ bhavatītyāgamikāḥ| pratyekamupalambhāyogyānāmapi saṃhativiśeṣarūpāvasthābhedādaindriyikatvatattāratamyādikaṃ himānīcūrṇapuñjādiṣvanārabdhāvayaviṣu lokasiddham| upamānākhyapramāṇāntarasamarthanaṃ tu nyāyaikadeśibhirevopamānasyānumānāntarbhāvapratikṣepamātraparatayā nirvyūḍham || yacca---"pūraṇapradāhapāṭanānupalabdheśca saṃbandhābhāvaḥ" iti śabdārthasaṃbandhābhāvamupakṣipya pariharatā "śabdārthavyavasthānādapratiṣedhḥ"| "na sāmayikatvācchabdādarthe pratyayasya" ityādinā sāmayikatvamuktam;
Linked texts (1)
- Nyāyapariśuddhi — Vedāntadeśika, Sanskrit