Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 13.3.6

Nyāyabhāṣya (complete text) 13.3.6

Language
Sanskrit

13.3.6

na ca tatrānandaḥ śrautaḥ kaṇṭhoktyāḥ pratiṣidhyate| tadabhiprāye cānanyathāsiddhaṃ kimapi na liṅgaṃ paśyāmaḥ| ata eva hi bhūṣaṇamate nityasukhasaṃvedanasaṃbandhasiddhirapavarge sādhitā| etena "tasmātsarvaduḥkhavimākṣo'pavargaḥ" iti caturthādhyāyavākyamapi nirvyūḍham, tatrāpyānandaniṣedhābhāvāt || yacca śārīrakadvitīyādhyāyaviruddhamiha dvitīyādhyāye avayavisamarthanamivābhāti, tadapi tadekārthaṃ yojayituṃ śakyam| tathā hi---"na caikadeśopalabdhiravayavisadbhāvāt| sādhyatvādavayavini saṃdehaḥ| sarvāgrahaṇamavayavyasiddheḥ| dhāraṇākarṣaṇopapatteśca| senāvanavadgrahaṇamiti cennātīndriyatvādaṇūnām|" ityetāni hi tatsūtrāṇi; na tāni virudhyante, senāvanādivyāvṛttāvayavyārambhakatayā tadasamavāyikāraṇatvābhimatāvasthāviśeṣāpannaḥ saṃghātaviśeṣa evāvayaviśabdena nirdiṃśyata ityavirodhāt tāvataiva upalambhavyavahāraviśeṣādeścaritārthatvāt| atīndriyāṇuvacanamapi pradīpāvayavānāmivaindriyikāṇāmevāvasthāviśeṣeṇātīndriyatvābhyupagamādaviruddham| avyaktameva hi triguṇadravyamavasthāviśeṣādravyaktaṃ bhavatītyāgamikāḥ| pratyekamupalambhāyogyānāmapi saṃhativiśeṣarūpāvasthābhedādaindriyikatvatattāratamyādikaṃ himānīcūrṇapuñjādiṣvanārabdhāvayaviṣu lokasiddham| upamānākhyapramāṇāntarasamarthanaṃ tu nyāyaikadeśibhirevopamānasyānumānāntarbhāvapratikṣepamātraparatayā nirvyūḍham || yacca---"pūraṇapradāhapāṭanānupalabdheśca saṃbandhābhāvaḥ" iti śabdārthasaṃbandhābhāvamupakṣipya pariharatā "śabdārthavyavasthānādapratiṣedhḥ"| "na sāmayikatvācchabdādarthe pratyayasya" ityādinā sāmayikatvamuktam;

Linked texts (1)