Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 13.3.9

Nyāyabhāṣya (complete text) 13.3.9

Language
Sanskrit

13.3.9

avayaviprasaṅgaśca prāguktanyāyena netavyaḥ| pañcamastu jātinigrahasthānamātropakṣīṇo na kvacattittva upakaroti| vyavahārāṅgavimarśasaundaryāsaundaryādikaṃ tu vāstavalakṣyalakṣaṇayuktyādiparāmarśavaijñānikairarthasthitimātrānusārādanādaraṇīyam| yat punararvāgbhirakṣacaraṇapañcādhyāyyāṃ kuśakāśāvalambena kaṇacaraṇakathāṃ niveśya naigamikyaḥ padavyo nirudhyante, tatra tu nūnaṃ sa eva gautamaḥ svayamantaḥ prahasati || || iti svīkārapakṣaḥ || yadvā nātīva ca bahiṣkāro nātīva ca parigrahaḥ| sāṃkhyādivadihāpi syāt samādhistauṣataṃṇḍulaḥ || upajīvyabahutvena vidyāsthānaniveśanam| viruddhāṃśaikaviṣayā sūtrādiṣu bahiṣkriyā || nyā. pa. pra. 4 || adhikārivivecanam || niyatādhikāraścāyaṃ nyāyavistaraḥ| adhikārācca niyataḥ syādayaṃ nyāyavistaraḥ| apratyavāyo māhātmyāddayāluḥ śāstramabravīt || sarvādhikāramityetadasamīkṣitabhāṣitam| kathamāgamavṛttāntamanadhītāgamā viduḥ || niṣiddhe prerayaṃstānvā kathaṃ kāruṇiko bhavet| na ca śakyā naraśiraḥpāvitryādyanumākṣatiḥ || vihāyāgamamakṣādyairdvidhā tatrāpi viplavaḥ| śrutyāṃ hyanadhikāritvāttadanyatrāvyavasthiteḥ || dharmakṣobhāmumābhaṅge kathaṃ śūdrādayaḥ kṣamāḥ | atha traivarṇikairukte tvanyo viśvasitītyapi || svayaṃ nyāyavicāre'sya phalatyanadhikāritām| pratyakṣānumayoryatra nityaṃ vedānapekhatā || tatrāpaśūdrabhāṣyoktā śūdrāderapyadhikriyā| caturdaśāpi sthānāni bhagavān dharmavidyayoḥ || na spraṣṭavyāni śūdrairityabravīdāśvamedhike| "aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ| purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hyetāścaturdaśa ||