Commentary on the Nyāyasūtra 14.2.7
Nyāyabhāṣya (complete text) 14.2.7
- Language
- Sanskrit
14.2.7
bhāṣyakāreṇa ca pratyakṣāditrayaṃ svaśabdenopādāya "pramāṇasaṃkhyāvivāde'pi sarvābhyupagatapramāṇānāmayameva viṣaya iti na kenāpi pramāṇena nirviśeṣavastusiddhiḥ" ityanyeṣāmanādaraḥ kṛtaḥ| sarvābhyupagatapramāṇānāmiti ca parābhyupagamamātraṃ dyotayati, tatra prativādinaḥ ṣaṭpramāṇābhyupagamāt| pratyakṣānumānāgamānāmeva ca mitho bhedo vedārthasaṃgrahe viśadamupapāditaḥ || yattu "mattaḥ smṛtijñārnamapohanaṃ ca" ityatra bhāṣyam--- "jñānamindriyaliṅgāgamayogajo vastuniścayaḥ" iti, tatrāpi yogajasya pratyakṣasya prādhānyāt pṛthagvyapadeśaḥ| antarbhāvaṃ ca vakṣyāmaḥ| uktaṃ ca śrīviṣṇucittaiḥ prameyasaṃgrahe--- "pramāṇasaṃkhyāvivāde'pītyatra tripramāṇatvaṃ bhāṣyoktam" iti| bhāṣye ca keṣucit kośeṣu yathārthakhyātisamarthanadaśāyām--- "athavā kimanena bahunopapādanaprakāreṇa| pratyakṣānumānāgamākhyaṃ pramāṇajātamāgamagamyaṃ ca nirastanikhiladoṣagandhamanavadhikātiśayāsaṃkhyeyakalyāṇaguṇagaṇaṃ sarvajñaṃ satyasaṃkalpaṃ paraṃ brahmābhyupagacchatāṃ kiṃ na setsyati kiṃ nopapadyate---" ityādiḥ pāṭho dṛśyate || yadyapi smṛtirapi yathārthā pramāṇamiti vakṣyate, tathāpi pratyakṣādimūlatayā tadaviśeṣāt pṛthaganuktiḥ| uktaṃ ca tattvaratnākare --- "pratyakṣādimūlānāṃ smṛtīnāṃ svasvamūle'ntarbhāvavivakṣayā pramāṇatritvāvirodhaḥ| catuṣṭve ca vaidikānuvādo darśitaḥ" iti| sa cācamanuvādaḥ pūrvopāttaḥ--- "smṛtiḥ pratyakṣamaitihyamanumānaṃ catuṣṭayam" iti pratyakṣādyaviśeṣeṇa vedānuvādācca---iti|
Linked texts (1)
- Nyāyapariśuddhi — Vedāntadeśika, Sanskrit