Commentary on the Nyāyasūtra 14.2.8
Nyāyabhāṣya (complete text) 14.2.8
- Language
- Sanskrit
14.2.8
prajñāparitrāṇe tu smṛtiprāmāṇyānabhyupagame'pi jñānasya tāvat karaṇabhedāccāturvidhyamevoktam--- "tatrendriyārthasaṃbandho liṅgaśabdagrahau tathā| saṃskāronmeṣa ityete saṃvidāṃ janmahetavaḥ ||" iti || yattu tatraiva--- "svayaṃsiddhistathā divyaṃ pratyakṣamanumāgamaḥ| pañca santi pramāṇāni jaiminivyāsayorhṛdi ||" ityādinā svayaṃsiddhidivyayoḥ pṛthaṅūnirūpaṇaṃ kṛtam, tat pratyakṣāvāntaravairūpyabodhanābhiprāyam| yathoktaṃ śrīviṣṇucittaiḥ---"bhagavatprasādalabdhayogipratyakṣaṃ divyam" iti || nyā. pa. pra. 12 || pratyakṣalakṣaṇam || tatra sākṣātkāripramā pratyakṣam| sākṣāttvaṃ ca jātirūpa upādhirūpo vā kaścit jñānasvabhāvaviśeṣaḥ svātmasākṣikaḥ || jñātakāraṇajajñānasmṛtitvarahitā matiḥ| aparokṣeti niṣkarṣe nāvyāpyādiprasañjanam || prameyasaṃgrahe tvevamuktam--- "sākṣādanubhavaḥ pratyakṣam| sākṣāttvaṃ jātiḥ---" ityādi| tattvaratnākare'pyevamuktam--- "aparokṣapramādhyakṣamāparokṣyaṃ ca saṃvidaḥ| vyavahāryārthasaṃbandhijñānajatvavivarjanam ||" iti|| pārokṣyaṃ caivamuktam--- "pārokṣyaṃ vyavahāryānantargatavastuvedanāpekṣā| tadanantargataliṅgādyapekṣā pārokṣyamanumādau" iti| varadaviṣṇumiśrairmānayārthātmyanirṇaye tvevamuktam--- "aparokṣapramā pratyakṣam| pramāyā āparokṣyaṃ nāma viśadāvabhāsatvamiti brūmaḥ| kimidaṃ vaiśadyaṃ nāma ? asādhāraṇākāreṇa vastvavabhāsakatvam--" ityādi || sākṣāttvaṃ dvidhā---nityaṃ cānityaṃ ca| īśvaranityajñānādiniṣṭhaṃ nityam| asmadādijñānaniṣṭhaṃ tvanityam| asmadādipratyakṣaṃ dvidhā--- yogipratyakṣamayogipratyakṣaṃ ceti|
Linked texts (1)
- Nyāyapariśuddhi — Vedāntadeśika, Sanskrit