Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.2

Nyāyabhāṣya (complete text) 28.p3.2

Language
Sanskrit

28.p3.2

svasambandhino hyātmādayo viparyayeṇa paricchinnāḥ saṃsārahetava iti tadviṣayameva mithyājñānamapaneyaṃ nātmādyantaraviṣayaṃ jñānaṃ tena tatra mithyājñānaṃ mā nivartiṣṭa nivartatāṃ vā, svātmādidṛṣṭāntena, na tu tasya saṃsāranivṛttiṃ pratyupayogaḥ| yasya tūpayogastatra tattvajñānaṃ duṣkaramiti| pṛcchati| kiṃ punastanmithyājñānam ? santi khalu vādināṃ nānāvipratapittayaḥ| ke cidāhuḥ| vidhūtavividhanāmarūpaprapañcopaplavaviśuddhavidānandaghanādvaitabrahmasākṣātkārastattvajñānamiti| anye tu sattvapuruṣānyatākhyātim| dharmamudgalanairātmyajñānamityapare| śarīrendriyādyanitvavyatiriktanityātmadarśanamiti vṛddhāḥ| tadevaṃ vipratipatteḥ praśnaḥ| uttaram| anātmanyātmagraho 'hamastīti moho 'haṅkāraḥ| na tāvadadvaitānandaghanātmajñānaṃ tattvajñānam| bhedasya pratyakṣasiddhasyāsati bādhake 'pahnotumaśakyatvāt| na ca prakāśānandāvātmadharmātiriktāvātmasvabhāvau bhavitumarhataḥ| satyaṃ vijñānamānandaṃ brahmeti śrutirānandacaitanyaśaktyabhiprāpayā bheda eva ca tadvattayā kathaṃ cit sāmānādhikaraṇyamupapadyate| abhede tvānandavijñānayostatpadayoḥ paryāyatayā saha prayogānupapattiḥ| na ca prakṛṣṭaprakāśaḥ savitetyatra prakṛṣṭaprakāśayorabhedo'prakāśasyāpi prakarṣasambhavāt| aprakṛṣṭasyāpi khadyotādeḥ prakāśasambhavāt| tasmādyatkiṃ cidetat| sattvapuruṣānyatākhyātistu sattvasyaiva prakṛterasambhavādayuktā satkāryavādamūlatvātpradhānasadbhāvasya tannirākaraṇenaiva nirākaraṇam| dharmapudgalanairātmye tu kṣaṇabhaṅgabhaṅge nityātmasadbhāvakathanena nirākṛte|