Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.22

28.p3.22

tathāhi yadyasminsatyapi kadā cidbhavettattaditarāpekṣam| yathā satyapi sopāne vicchinnagamanaracanapratibhāsāḥ pratyayāḥ santānāntarāpekṣāstathā ca satyapyālayasaṃtāne ṣaḍapi pravṛttipratyayā iti svabhāvahetuḥ| vāsanāparipākapratyayakādācitkatvāt kadā cidutpāda iti cet| nanvekasantānapatitānāmālayajñānānāṃ tattatpravṛttivijñānajananaśaktirvāsanā tasyāśca kāryajananaṃ pratyābhimukhyaṃ paripākaḥ tasya ca pratyayaḥ svasantānavarttī pūrvakṣaṇo hetuḥ santānāntarāpekṣānabhyupagamāt| tathā ca sarve ālayasantānapatitāḥ paripākahetavo bhaveyuḥ na vā kaścidapi aviśeṣāt| kṣaṇabhedācchaktibhedastasya kādācitkatvātkāryakādācitkatvamiti cet| nanvekasyaiva nīlavijñānajananasāmarthyaṃ śaktiprabodhajananasāmarthya ca kṣaṇāntarasya tanna syāt| sattve vā kathaṃ kṣaṇabhedātsāmarthyabheda ityālayasantānavatrinaḥ sarve samarthā iti samarthahetusadbhāve kāryakṣepānupapattiḥ| svasantānamātrādhīnatve tu niṣedhyasya kādācitkatvasya viruddhaṃ sadātanatvaṃ tasyopalabdhyā tu kādācitkatvaṃ nivarttamānaṃ hetvantarāpekṣatve vyavatiṣṭhataiti pratibandhasiddhiḥ| na ca saṃtānāntaranimittāni pravṛttivijñānāni santatyantarāṇāmapi nityasannidhānādvijñānānāmadeśātmakatvena dūratvānupapattervyatiriktasyānabhyupagamāt| nāpi kālato viprakarṣasambhavaḥ apūrvasattvaprādurbhāvānabhyupagamāt| tadidamanumānaṃ sautrāntikānāṃ bāhyāmyupagama iti| tadayuktam| svasantānamātranimittatve'pi nīlādivijñānānāṃ kādācitkatvopapattau sandigdhavyatirokitvena hetoranaikāntikatvāt|