Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.25

Nyāyabhāṣya (complete text) 28.p3.25

Language
Sanskrit

28.p3.25

evamarthaviṣayatvāya svābhāvikāya na jñānena kiṃ cidaparaṃ janayitavyam| arthapratibaddhatvaṃ jñānasyārthaviṣayatvaṃ na hi jñānamanuvyavasāyajñānena nirūpyamāṇamarthanirūpaṇaṃ vinā śakyaṃ nirūpayitumityuktam| karmaṇyasamavetaṃ kathaṃ karmaṇaḥ| tatpāratantryāditi cet kimidaṃ pāratantryam| tannirūpaṇādhīnanirūpaṇatvamiti cet tadihāpi samānamanyatrābhiniveśāt| tasmādabhedena grāhyasyāvyāpyatvādgrāhyatvaṃ viruddhavyāptaṃ na bhedaṃ nivartayitumarhatīti dūṣaṇe sthavīyasi satyeva dūṣaṇāntaramāha vārtikakāraḥ vedanā sukhaduḥkhe cittaṃ vijñānamiti| abhyupetyāha athābhinnaṃvijñānaṃ vedanāta iti| (522|1)yathā 'ṅgulyagraṃ na tenaivāṅgulyagreṇa spṛśyate evaṃ jñānaṃ na tenaiva jñānena grahītuṃ śakyate| nanu na gṛhītirgrāhyā na hyasyāḥ karmabhāvo vidyate kriyāphalaśālitayā karma bhavati na cāsyāmasti phalāntaram, api tu svayamāvirbhūtasvabhāvā gṛhītiraparādhīnaprakāśā grāhyetyucyate| yadi vaiṣā svayaṃ na prakāśeta nārthā api prakāśeran tatprakāśādhīnaprakāśā hi te| tathā hi yadyatprakāśādhīnaprakāśaṃ tattasmin prakāśamāne prakāśate yathā daṇḍaprakāśādhīnaprakāśo daṇḍiprakāśaḥ jñānaprakāśādhīnaprakāśaśca viṣaya iti svabhāvahetuḥ na ca jñānādanyatsvasaṃvedanaṃ na dṛṣṭamityetāvatā svasaṃvedanaṃ vijñānaṃ na bhavediti darśanādarśanābhyāṃ na heturgamako 'pi tu svasādhyāvinābhāvāt sa ca viparyaye bādhakapramāṇapravṛttyā sidhyatīti kṛtaṃ dṛṣṭāntenetyatra āha| na karma kriyā caikaṃ bhavatīti| idamatrākūtam|

Linked texts (1)