Commentary on the Nyāyasūtra 7.p3.25
Nyāyabhāṣya (complete text) 7.p3.25
- Language
- Sanskrit
7.p3.25
nopapadyate kleśānubandhavicchedaḥ, kasmāt ?, kleśasaṃtateḥ svābhāvikatvāt= anādiriyaṃ kleśasaṃtatiḥ na cānādiḥ śakya ucchettumiti || 65 || nyā. sū. || 4 || 1 || 66 || atra kaścit parīhāramāha--- prāgutpatterabhāvānityatvavat svābhāvikepyanityatvam || 66 || yathā'nādiḥ prāgutpatterabhāva utpannena bhāvena nivartyate evaṃ svābhāvikī kleśasaṃtatiranityeti || 66 || nyā. sū. || 4 || 1 || 67 || aṇuśyāmatā'nityatvavaddha || 67 || apara āha-- yathā'nādiraṇuśyāmatā atha cāgnisaṃyogādanityā tathā kleśasaṃtatirapīti || 67 || sataḥ khalu dharmo nityatvamanityatvaṃ ca tattvaṃ bhāve'bhāve bhāktamiti| ’anādiraṇuśyāmatā’ iti hetvabhāvādayuktam| anutpattidharmakamanityamiti nātra heturastīti| nyā. sū. || 4 || 1 || 68 || ayaṃ tu samādhiḥ--- na-- saṃkalpanimittatvācca rāgādīnām || 68 || ’karmanimittatvāditaretaranimittatvācca’ iti samuccayaḥ, mithyāsaṃkalpebhyo rañjanīyakopanīyamohanīyebhyo rāgadveṣamohā utpadyante, karma ca kattvanikāyanirvartakaṃ naiyamikān rāgadveṣamohān nirvartayati-- niyamadarśanāt= dṛśyate hi kaścitsattvanikāyo rāgabahulaḥ kaścid dveṣabahulaḥ kaścid mohabahulaḥ iti, itaretaranimittā ca rāgādīnāmutpattiḥ= mūḍho rajyati mūḍhaḥ kupyati. rakto muhyati. kupito muhyati| sarvamithyāsaṃkalpānāṃ tattvajñānādanutpattiḥ kāraṇānutpattau ca kāryānutpatteriti rāgādīnāmatyantamanutpattiriti| ’anādiśca kleśasaṃtatiḥ’ itya'yuktam-- sarve ime khalvādhyātmikā bhāvā anādinā prabandhena pravartante śarīrādayo. na jātvatra kaścidanutpannapūrvaḥ prathamata utpadyate'nyatra tattvajñānāt|