Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 7.p3.3

Nyāyabhāṣya (complete text) 7.p3.3

Language
Sanskrit

7.p3.3

nyā. sū. || 4 || 1 || 10 || doṣānantaraṃ pretyabhāvaḥ, tasyā'siddhiḥ-- ātmano nityatvāt= na khalu nityaṃ kiṃcit jāyate mriyate vā iti. janmamaraṇayornityatvādātmano'nupapattiḥ ubhayaṃ ca pretyabhāva iti | tatrāyaṃ siddhānuvādaḥ--- ātmanityatve pretyabhāvasiddhiḥ || 10 || nityoyamātmā praiti= pūrvaśarīraṃ jahāti= mriyate iti. pretya ca= pūrvaśarīraṃ hitvā bhavati= jāyate= śarīrāntaramupādatte iti. taccaitadubhayam= punarutpattiḥ pretyabhāva iti. taccaitat nityatve saṃbhavatīti| yasya tu sattvotpādaḥ sattvanirodhaḥ pretyabhāvastasya kṛtahānamakṛtābhyāgamaśca doṣaḥ, ucchedahetuvāde ṛṣyupadeśāścānarthakā iti || 10 || nyā. sū. || 4 || 1 || 11 || kathamutpattiriticet ?. vyaktād vyaktānām-- pratyakṣaprāmāṇyāt || 11 || kena prakāreṇa kiṃdharmakāt kāraṇād vyaktaṃ śarīramutpadyate iti ?, vyaktāt= bhūtasamākhyātāt pṛthivyāditaḥ paramasūkṣmād nityāt vyaktam= śarīrendriyaviṣayopakaraṇādhāraṃ prajñātaṃ dravyamutpadyate, vyaktaṃ ca khalvindriyagrāhyaṃ tatsāmānyāt kāraṇamapi vyaktam| kiṃ sāmānyam ?. rūpādiguṇayogaḥ= rūpādiguṇayuktebhyaḥ pṛthivyādibhyo nityebhyo rūpādiguṇayuktaṃ śarīrādi utpadyate-- pratyakṣaprāmāṇyāt= dṛṣṭo hi rūpādiguṇayuktebhyo mṛtprabhṛtibhyastathābhūtasya dravyasyotpādaḥ tena cā'dṛṣṭasyānumānamiti= rūpādīnāmanvayadarśanāt prakṛtivikārayoḥ pṛthivyādīnāṃ nityānāmatīndriyāṇāṃ kāraṇabhāvo'numīyate iti || 11 || nyā. sū. || 4 || 1 || 12 || na-- ghaṭād ghaṭāniṣpatteḥ || 12 || idamapi pratyakṣam-- na khalu vyaktād ghaṭād vyakto ghaṭa utpadyamāno dṛśyate iti.