Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 7.p3.2

Nyāyabhāṣya (complete text) 7.p3.2

Language
Sanskrit

7.p3.2

nyā. sū. || 4 || 1 || 4 || na-- ekapratyanīkabhāvāt || 4 || nā'rthāntaraṃ rāgādayaḥ, kasmāt ?, ekapratyanīkabhāvāt= tattvajñānam= samyaṅmatiḥ= āryaprajñā= saṃbodha ityemamidaṃ pratyanīkaṃ trayāṇāmiti || 4 || nyā. sū. || 4 || 1 || 5 || vyabhicārādahetuḥ || 5 || ekapratyanīkāḥ pṛthivyāṃ śyāmādayo'gnisaṃyogenaikena. ekayonayaśca pākajā iti || 5 || nyā. sū. || 4 || 1 || 6 || sati cārthāntarabhāve--- teṣāṃ mohaḥ pāpīyān-- nāmūḍhasyetarotpatteḥ || 6 || mohaḥ pāpaḥ pāpataro vā dvāvabhipretyoktam, kasmāt ?. nā'mūḍhasyetarotpatteḥ= amūḍhasya rāgadveṣau notpadyete, mūḍhasya tu yathāsaṃkalpamutpattiḥ= viṣayeṣu rañjanīyāḥ saṃkalpā rāgahetavaḥ kopanīyāḥ saṃkalpā dveṣahetavaḥ ubhaye ca saṃkalpā na mithyāpratipattilakṣaṇatvād mohādanye, tāvimau mohayonī rāgadveṣāviti, tattvajñānācca mohanivṛttau rāgadveṣānutpattirityekapratyanīkabhāvopapattiḥ, evaṃ ca kṛtvā tattvajñānāt "duḥkhajanmapravṛttidoṣamityājñānānāmuttarottarāpāye tadanantarāpāyādapavargaḥ 1-1-2" iti vyākhyātamiti || 6 ||nyā. sū. || 4 || 1 || 7 || prāptastarhi--- nimittanaimittakabhāvādarthāntarabhāvo doṣebhyaḥ || 7 || anyaddhi nimittama'nyacca naimittakamiti doṣanimittatvādadoṣo moha iti || 7 || nyā. sū. || 4 || 1 || 8 || na-- doṣalakṣaṇāvarodhānmohasya || 8 || "pravartanālakṣaṇā doṣaḥ 1-1-18" ityanena doṣalakṣaṇenāvarudhyate doṣeṣu moha iti || 8 || nyā. sū. || 4 || 1 || 9 || nimittanaimittakopapatteśca tulyajātīyānāmapratiṣedhaḥ || 9 || dravyāṇāṃ guṇānāṃ vā'nekavidhavikalpo nimittanaimittakabhāvo tulyajātīyānāṃ dṛṣṭa iti || 9 ||