Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 7.p3.5

Nyāyabhāṣya (complete text) 7.p3.5

Language
Sanskrit

7.p3.5

16 || nyā. sū. || 4 || 1 || 17 || na-- vinaṣṭebhyo'niṣpatteḥ || 17 || na vinaṣṭād bījādaṅkura utpadyate iti tasmānnā'bhāvād bhāvotpattiriti || 17 || nyā. sū. || 4 || 1 || 18 || kramanirdeśādapratiṣedhaḥ || 18 || uṣamardaprādurbhāvayoḥ paurvāparyaniyamaḥ kramaḥ sa khalvabhāvād bhāvotpatterheturnirdiśyate sa ca na pratiṣidhyate iti || nyā. sū. || 4 || 1 || 19 || vyāhatavyūhānāmavayavānāṃ pūrvavyūhanivṛttau vyūhāntarād dravyaniṣpattirnā'bhāvāt= bījāvayavāḥ kutaścinnimittāt prādurbhūtākriyāḥ pūrvavyūhaṃ jahati vyūhāntaraṃ cāpadyante vyūhāntarādaṅkura utpadyate-- dṛśyante khalu avayavāstatsaṃyogāścāṅkurotpattihetavaḥ, na cānivṛtte pūrvavyūhe bījāvayavānāṃ śakyaṃ vyūhāntareṇa bhavitumiti upamardaprādurbhāvayoḥ paurvāparyaniyamaḥ kramaḥ tasmānnā'bhāvād bhāvotpattiriti, na cānyad bījāvayavebhyo'ṅkurotpattikāraṇamityupapadyate bījopādānaniyama iti || 18 || nyā. sū. || 4 || 1 || 19 || athā'para āha--- īśvaraḥ kāraṇam-- puruṣakarmā''phalyadarśanāt || 19 || puruṣoyaṃ samīhamāno nāvaśyaṃ samīhāphalaṃ prāpnoti tenānumīyate-- parādhīnāṃ puruṣasya karmaphalārādhanamiti. yadadhīnaṃ sa īśvaraḥ tasmādīśvaraḥ kāraṇamiti || 19 || nyā. sū. || 4 || 1 || 20 || na-- puruṣakarmābhāve phalāniṣpatteḥ || 20 || īśvarādhīnā cet phalaniṣpattiḥ syād api tarhi puruṣasya samīhāmantareṇa phalaṃ niṣpadyeteti || 20 || nyā. sū. || 4 || 1 || 21 || tatkāritatvādahetuḥ || 21 || puruṣakāramīśvaro'nugṛhṇāti= phalāya puruṣasya yatamānasyeśvaraḥ phalaṃ saṃpādayatīti. yadā na saṃpādayati tadā puruṣakarmā'phalaṃ bhavatīti.