Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 7.p3.6

Nyāyabhāṣya (complete text) 7.p3.6

Language
Sanskrit

7.p3.6

tasmādīśvarakāritatvāda'hetuḥ-- "puruṣakarmābhāve phalāniṣpatteḥ" iti| guṇaviśiṣṭamātmāntaramīśvaraḥ tasyā''tmakalpāt kalpāntarānupapattiḥ, adharmamithyājñānapramādahānyā dharmajñānasamādhisaṃpadā ca viśiṣṭamātmāntaramīśvaraḥ tasya ca dharmasamādhiphalam aṇimādyaṣṭavidhamaiśvaryam, saṃkalpānuvidhāyī cāsya dharmaḥ pratyātmavṛttīn dharmādharmasaṃcayān pṛthivyādīni ca bhūtāni pravartayati, evaṃ ca svakṛtābhyāgamasyā'lopena nirmāṇaprākāmbhamīśvarasya svakṛtakarmaphalaṃ veditavyam| āptakalpaścāyam= yathā pitā'patyānāṃ tathā pitṛbhūta īśvaro bhūtānām, na cātmakalpādanyaḥ kalpaḥ saṃbhavati| na tāvadasya buddhiṃ vinā kaścid dharmo liṅgabhūtaḥ śakya upapādayitum. āgamācca draṣṭā boddhā sarvajñātā īśvara iti| buddhyādibhiścātmaliṅgairnirupākhyamīśvaraṃ pratyakṣānumānāgamaviṣayātītaṃ kaḥ rakta upapādayitum| svakṛtābhyāgamalopena ca pravartamānasyāsya yaduktaṃ pratiṣedhajātam akarmanimitte śarīrasarge tatsarvaṃ prasajyate iti || 21 || nyā. sū. || 4 || 1 || 22 || apara idānīmāha--- animittato bhāvotpattiḥ-- kaṇṭakataikṣṇyādidarśanāt || 22 || animittā śarīrādyupattiḥ-- kaṇṭakataikṣṇyādidarśanāt= kaṇṭakasya taikṣṇyaṃ parvatadhātūnāṃ citratā grāvṇāṃ ślakṣṇatā. ninirmittaṃ copādānaṃ dṛṣṭaṃ tathā śarīrasargopīti || 22 || nyā. sū. || 4 || 1 || 23 || animittanimittatvād nā'nimittataḥ || 23 || "animittato bhāvotpattiḥ" ityucyate. yataścotpadyate tannimittam, animittasya nimittatvād nā'nimittā bhāvotpattiriti || 23 || nyā. sū. || 4 || 1 || 24 || nimittā'nimittayorarthāntarabhāvādapratiṣedhaḥ ||