Pramāṇa · Search · About · API

Lakshanamala 2.1-2.12

Lakṣaṇamālā 2.1-2.12

Language
Sanskrit

2.1-2.12

ātmaśarīrendriyārthabuddhimanaḥpravṛttidoṣapretyabhāvaphaladuḥkhāpavargāstu prameyam
nyā. sū. 1. 1. 6
dvitīya śarīralakṣaṇaṃ prameyatattvaṃ lakṣayati—
prayatnavadātmasaṃyogāsamavāyikāraṇakriyāśrayaḥ śarīranirapekṣo'ntyāvayavi
śarīram| prayatnavadātmeti adṛṣṭavadātmasaṃyogāsamavāyikāraṇakriyāsādhāraṇyāddahanapavanādīnāṃ nirāsaḥ| kriyāśraya iti prayatnavadātmeśvaraparamāṇvādisaṃyogāsamavāyikāraṇakriyāsaṃyogādhārāṇāṃ dvyaṇukādīnāṃ nirāsaḥ| śarīranirapekṣa iti prāṇarūpavāyornirāsaḥ| antyāvayavīti karacaraṇādīnām, so'yaṃ
ceṣṭāśraya ityasyārthaḥ, sarvendriyādhiṣṭhānaṃ śarīramiti dvitīyam| sarvendriyeti
ekaikādhiṣṭhānagolakādinirāsaḥ| adhiṣṭhānamiti sarvendriyanivṛttyartham, so'yamindriyāśraya ityasyārthaḥ, yamantyāvayavinamāśrito'rthān bhuṅkte tacca śarīramiti tṛtīyam| antyeti karacaraṇādīnāṃ vyudāsaḥ| avayavinamiti matinirāsaḥ| arthān bhuṅkte iti ghaṭādīnāṃ paramāṇvantānāṃ nirāsaḥ| so'yamarthāśraya ityasyārthaḥ
ceṣṭendriyārthāśrayaḥ śarīram| nyā. sū. 1. 1. 11
indriyātmakaṃ tṛtīyaṃ prameyatattvaṃ lakṣayati—
śarīrasaṃyuktaṃ sākṣātkāripramāsādhanamatīndriyamindriyam | śarīrasaṃyuktamiti indriyasaṃyogādīnāmatīndriyāṇāṃ pramāsādhanānāṃ nirāsaḥ | pramāsādhanamiti śarīrasaṃyogādīnāmatīndriyāṇāṃ ca paramāṇvādīnāṃ viṣayāśrayāṇāṃ
nirāsaḥ
pratītiviṣayatayā bhogasādhanamarthaḥ| pratītiviṣayatayeti śarīrendriyādīnāṃ