Pramāṇa · Search · About · API

Lakshanamala 2.1-2.14

Lakṣaṇamālā 2.1-2.14

Language
Sanskrit

2.1-2.14

pravṛttinimittattvam | guṇānāṃ caturviṃśatisaṃkhyaktve pramāṇamāha-tatraiva parisaṃkhyānāditi, vaiśeṣikadarśana eva rūparasagandhasparśāḥ saṃkhyāḥ parimāṇāni pṛthaktvaṃ saṃyogavibhāgau paratvāparatve buddhayaḥ sukhaduḥkhe icchādveṣau prayatnāśca guṇāḥ' iti sūtreṇa
caturviṃśasaṃkhyakatayā parigaṇanāt, sūtre cakāreṇa gurutvadravatvasnehasaṃskāradharmādharma
saptānāṃśabdānāṃgrahaṇam | tatra rūparasagandhasparśasnehasāṃsiddhikadravatvabuddhisukhaduḥkhecchādveṣaprayatnadharmādharmaśabdāḥ viśeṣaguṇāḥ, anye sāmānyaguṇāḥ, bhāvanānyo yo
vāyuvṛttittisparśāvṛttitvarmasamavāyī tadanyatve sati gurutvajaladravatvānyaguṇatvaṃ
viśeṣaguṇatvaṃ tadanyaguṇatvaṃ sāmānyaguṇatvamitibaudhyam
tatra caturviṃśatiguṇeṣu madhye, rūpaṃ lakṣayatiḥ - cakṣurgrāhyaevārtho rūpamiti | dravya
guṇakarmaṇāṃ pāribhāṣikārthapadavyapadeśyatvam, evakāraścakṣurminnendriyagrāhyatvavyavacchedakaḥ, tathā ca cakṣurbhinnendriyajanyapratyakṣāviṣayatvesati cakṣurindriyajanyapratyakṣaviṣayaguṇatvaṃ rūpatvamityarthaḥ | cakṣustvagindriyobhayagrāhyeṣu saṃyogavibhādiguṇeṣu cakṣurindriyajanyapratyakṣaviṣayaguṇatvasattvādativyāptivāraṇāya cakṣurbhinnendriyajanyapratyakṣāviṣayatve
satīti | atra yenendriyeṇa yadgṛhyate tadgatā jātistadbhāvaśca tenendriyeṇa gṛhyata
iti niyamādrū pa Harpertvadāijātirūpāthabhāveṣu cātivyāptivāraṇāya guṇatvaniveśaḥ
rasaṃ lakṣayati - rasanagrāhya evārtho rasa iti, guṇe rasamātrasya pratyakṣaṃ rasanendriyeṇa
nānyaguṇasyetyevakāro'rthapadānantaraṃ yo jyo'nyathā tadupādānaprayojanaṃ nāsti, tathā ca