Lakshanamala 2.1-2.21
Lakṣaṇamālā 2.1-2.21
- Language
- Sanskrit
2.1-2.21
bhedāḥ pūrvamevoktāḥ| gurutvasyāpakarṣātkarṣabhedena dvaividhyam | dravatvasya ca sāṃsiddhikanaimittikabhedena dvaividhyam | prakarṣāpakarṣataratamādibhedena snehasyānekavidhatvam
saṃskārasya vegabhāvanāsthitasthāpakabhedhena trividhatvam | dharmādharmayośca vihitaniṣiddhakarmarūpanimittabhedenānekavidhatvam | śabdasya kakārādivarṇadhvanyādibhedenānekavidhatvam, tatra vegasya karmajavegajabhedena dvaividhyam, karmaṇaścotkṣepaṇa| pakṣepaṇākuñcanaprasāraṇāgamanabhedena bhramarecnasandanordhvajvalanatiryaggamanabhedena cānekavidhatvam,
sāmānyasya parasāmānyāparasāmānyaparāparasāmānyabhedena trividhatvam, vyāvartakasvabhāvānāṃ viśeṣāṇāṃ ca nityadravyarūpāśrayavaicitryādvaicitryam, samavāyasyaikatvamevetyevamavāntarabhedānāṃ lakṣaṇabhedā ūhanīyā iti
ropyayormithyātvatadabhāvayoḥ smaraṇāt prapañco mithyā na vetisaṃśaya upajāyate,
evaṃ mīmāṃsaka-naiyāyikayorvādiprativādinośśabdo nityeā na vetyādivipratipattivākyānnityatvānityatvayoḥ smaraṇācchabdo nityo na veti saṃśayo bhavatīti
uktārthe sūtrakārasya bhagavato maharṣergautamasya saṃvādamupadarśayati tadetadāha kāraṇatvena
sūtrakāra iti, tat sūtrañca :‘samānānekadharmmopapattervipratipatterupalabdhyanupalabdhyavyavasthātaśca viśeṣāpekṣo
vimarśaḥ saṃśayaḥ iti | saṃśaya iti lakṣyanirdeśaḥ, vimarśa ityatra viśabdo virodhārthaḥ,
mṛśirjñānārthaḥ, atra saṃśaya iti ekasmin dharmiṇīti pūraṇīyam , tenaikasmin dharmiṇi
virodhena bhāvābhāvaprakārakajñānaṃ saṃśayaḥ | tatra kāraṇamukhena viśeṣalakṣaṇānyāha