Lakshanamala 2.1-2.22
Lakṣaṇamālā 2.1-2.22
- Language
- Sanskrit
2.1-2.22
samānetyādi, upapattirjñānam, tathāca samānasya viruddhakoṭikvayasya upapattirjñānam,
tathā ca samānasya viruddhakoṭikvayasādhāraṇadharmasya jñānādityarthaḥ, anekadharmo'sādhāraṇadharmaḥ tajjñānādityarthaḥ | sādhāraṇadharmavaddharmijñānajanyo'sādhāraṇadharmavaddharmijñānajanyaścetyarthaḥ | vipratipattirviruddhakoṭikvayopasthāpakaḥ śabdaḥ tasmādityarthaḥ,
yadyapi śabdasya na saṃśāyakatvam, tathāpi śabdātkoṭikvayopasthitau mānasaḥ
saṃśaya itivadanti iti | evaṃ dṛṣṭādyupalabdhyanupalabdhyavyavasthātaḥ saṃśayopapādanaṃ
kṛtaṃ tato'vadhāryam | satpratipakṣasthale sādhyavyāpyavattāparāmarśātsādhyābhāvavyāpyavattāparāmarśābhyāṃ saṃśayātmikāmanumiti svīkurvan ratnakośakāro'parokṣavat
parokṣajñānamapi saṃśayātmakamabhyupaiti, parokṣajñānaṃ nirṇayātmakameveti niyamaṃ
nābhyupaiti, tanmate vipratipattivākyāt saṃśayo bhavatyeveti bodhyam
kramaprāptaṃ prayojanaṃ lakṣayati :
“yamarthamadhikṛtya pravarttate tat prayojanamiti (a0 1|sū024) sugamaṃ sūtram |”
idaṃ ca vyākhyātaṃ vṛttāvittham adhikṛtya uddiśya, tathā ca pravṛttihetutvecchāviṣayatvaṃ tattvam, viṣayatvaṃ sādhyatvārūyaviṣayatāviśeṣaḥ,tena sukhatvādivāraṇam,
pravṛttihetutvamitsvarūpakathanam, takṣakacūḍāmaṇisumervādiprāptivārakaṃ taditi kecit,
atra ca nirupādhīcchāviṣayatvāt sukhaduḥkhābhāvayormukhyaṃ prayojanatvam, tadupāyasya
tadicchādhīnecchāviṣayatvādgauṇaṃ prayojanatvamiti | kramaprāptaṃ dṛṣṭāntaṃ lakṣayati :