Pramāṇa · Search · About · API

Lakshanamala 2.1-2.25

Lakṣaṇamālā 2.1-2.25

Language
Sanskrit

2.1-2.25

sādhyavyavathitaya iti, sādhyavyavasthitaye svasvābhimatārthasya tattvanirṇayavijayānyatarasya vyavasthitiryathāvattatsvarūpāvāptistadartham, vyāhataviṣayasya parasparaviruddhārthakasya nānāvaktṛkasya dvābhyāṃ vādiprativādibhyāṃ mallapratimallanyāyena kathāsaṅgaramabhilaṣadbhyāmantareṇa kathā na sambhavatītyekavaktṛkasya yadvākyaṃ svapakṣāthāpanaparapakṣakhaṇḍanarūpaṃ tasya sandandhi. pūrvaṃ vādinā vaktavyaṃ tataḥ prativādinā vaktavyamityevaṃ pūrvāparabhāvena gumphanaṃ vyāhataviṣayanānāvaktṛkavākyasandandhiḥ, kathā śāstrārtha ityarthaḥ
vṛttau tu 'tattvanirṇayavijayānyatarasvarūpayogyanyāyānugatavacanasandarbhaḥ kathā, laukikavivādavāraṇāya nyāyetyādi, yatraikena nyāyaḥ prayukto'pareṇa tu mataparigraho'pi nakramaprāptān hetvābhāsān lakṣayatiḥ -
“ahetavo hetuvadābhāsamānā hetvābhāsā iti sugamaṃ bhāṣyam| te pañca parisaṃkhyānāt | tatra anaikāntikaḥ savyabhicāra iti sugamaṃ sūtram | sa ca dvividhaḥ
sādhāraṇo'sādhāraṇaśca| tatra vipakṣavṛttiḥ sādhāraṇaḥ, pakṣamātravṛttiḥ vidyamānasapakṣastu asādhāraṇaḥ, sādhyaviparyayavyāpto viruddhaḥ, sapratipakṣaḥ prakaraṇasamaḥ, asiddhaḥ
sādhyasamaḥ, sa ca avidyamānapakṣaḥ, pakṣe'vidyamānaḥ, avidyamānavyāptika iti tridhā,
bādhitaviṣayaḥ kālātītaḥ”
pratipakṣato'pi nātirikta iti na pañcavidhatvamiti cenna, utpattikālīno ghaṭo
gandhavān pṛthivītvādityādau na pakṣe hetvabhāva iti na svarūpāsiddhiḥ, nāpi
niravacchinnasvarūpasambandhena gandhābhāvādhikaraṇe jalādau pṛthivītvaṃ varttate iti na