Pramāṇa · Search · About · API

Lakshanamala 2.1-2.24

Lakṣaṇamālā 2.1-2.24

Language
Sanskrit

2.1-2.24

tadanyabādhitārthaprasaṃgastu dhūmo yadi vahnivyabhicārī syāt vahnijanyo na syādityādiḥ
prathamopasthitatvotsargavinigamanāvirahalāghavagauravādikaṃ tu prasaṅgānātmakakatvānna
tarkaḥ, kintu pramāṇasahakāritvarūpasādharmyāttathāvyavahāra iti saṃkṣepaḥ' iti | nirṇayaṃ
lakṣayati parīkṣāsādhyamiti paramatanirākaraṇapūrvakaṃ svamatasthāpanaṃ parīkṣā, tayā
sādhyam, ekadharmigatayorvādiprativādyabhimatayoḥ parasparaviruddhadharmayoḥ saṃśayapurassaramekasya dharmasya dūṣaṇagaṇopanipātena nirākaraṇaṃ vidhāya svābhimatasya dharmasya
parāpāditadūṣaṇonmūlanena nirduṣṭatāpaddhatimānoyatasyārthasya yadavadhāraṇaṃ tadbhāvāprakārakatve sati tatprakārakaṃ jñānaṃ tannirṇaya ityarthaḥ | etacca lakṣaṇaṃ jalpavitaṇḍākathāntaramāśrityārthāvadhāraṇāya, anyatra tu tadbhāvāprakārakatatprakārakajñānaṃ
nirṇayasya lakṣaṇam, uktaṃ ca bhāṣye:-“na cāyaṃ nirṇaye niyamo vimṛśyaiva pakṣapratipakṣābhyāmarthāvadhāraṇaṃ nirṇaya iti,
kintvindriyārthasannikarṣotpannapratyakṣe'rthāvadhāraṇaṃ nirṇaya iti, parīkṣāviṣayetu
vimṛśyapakṣapratipakṣābhyāmarthāvadhāraṇaṃ nirṇayaḥ, vādaśāstre ca vimarśavarjamiti'
tathā ca pratyakṣataḥ śabdācca nirṇaye na parīkṣāpekṣeti tatra parīkṣāsādhyamiti na
deyamiti
kathāyāṃstadbhedānāṃ vādajalpavitaṇḍānāṃ lakṣaṇāni krameṇopadarśayatiḥ"sādhyavyavathitaye vyāhataviṣayanānāvaktṛkavākyasaṃhandhiḥ kathā | sā trividhā,
tatra prāmāṇikavacanamātravacanamābhiprāyapūrvikā kathā vādaḥ vijigīṣubhāṣaṇayorubhayorapiḥ sādhanavatī kathā jalpaḥ | sā pratiyakṣasthāpanā hīnā vitaṇḍeti sugamaṃ sūtram