Pramāṇa · Search · About · API

The Bud of Nyāya 1.11

Nyāyakalikā 1.11

Language
Sanskrit

1.11

dṛṣṭāntavacanamudāharaṇam | dṛṣṭānto dvividhaḥ | sādharmyeṇa vaidharmyeṇa ca | yatra prayojyaprayojakabhāvena sādhyasādhanayordhamayodastitvaṃ khyāpyate sa sādharmyadṛṣṭāntaḥ | tasya
vyāpyabyāpakabhāvagarbhaṃ vacanamudāharaṇam | yadyat kṛtakaṃ tattadanityaṃ dṛṣṭam , yathā ghaṭa iti | yatra sādhyābhāvaprayukto
hetvabhāvaḥ khyāpyate sa vaidharmyadṛṣṭāntaḥ| tasya tathābhūtameva
vacanamudāharaṇam | yatrānityatvaṃ nāsti tatra kṛtakatvamapi
nāsti, yathā ākāśa iti | arthācca dṛṣṭāntābhāsāḥ pratikṣiptā
veditavyāḥ | sādharmyadṛṣṭāntābhāse trayo'rthadoṣāḥ-sādhyavikalaḥ
sādhanavikalaḥ ubhayavikalaśceti | dvau vacanadoṣau ananvayo
viparītaśceti | nityaḥ śabdaḥ amūrtatvāt-yadamūrtantannityaṃ
dṛṣṭam-yathā buddhiriti sādhyavikalaḥ | yathā paramāṇuriti
sādhanavikalaḥ | yathā ghaṭa ityubhayavikalaḥ | ityarthadoṣāḥ
vacanadoṣau tu yadamūrtantannityaṃ yathā ākāśamiti vaktavye
ākāśe nityatvāmūrtatve staḥ ityananvayaḥ | yannityantadamūrtamiti viparītānvayaḥ | vaidharmyadṛṣṭāntepi trayo doṣāḥ | sādhyāvyāvṛttaḥ sādhanāvyāvṛttaḥ ubhayāvyāvṛttaśceti | dvau vacanadoṣau
avyatireko viparītavyatirekaśceti | nityaḥ śabdo'mūrtatvādityatraiva hetau yatra nityatvannāsti tatra mūrtatvamapi nāsti-yathāparamāṇuṣviti sādhyāvyāvṛttaḥ | yathā buddhāviti sādhanāvyāvṛttaḥ
yathā ākāśe ityubhayāvyāvṛttaḥ | ityarthadoṣāḥ | vacanadoṣau tu
yatra nityatvannāsti tatrāmūrtatvamapi nāsti yathā ghaṭe iti

Linked texts (1)