Pramāṇa · Search · About · API

The Bud of Nyāya 1.13

Nyāyakalikā 1.13

Language
Sanskrit

1.13

yadanityaṃ na bhavati tatkṛtakamapi na bhavati dṛṣṭaṃ yathā ākāśamna ca tathā'kṛtakaḥ śabdaḥ-tasmāt kṛtakatvādanityaḥ śabda
iti | svapratipattau caivamavagamāt kramo'pyākramaṇīyaḥ
avijñātatattve dharmiṇi ekatarapakṣānukūlārthadarśanena tasmin
sambhāvanāpratyayarūpa ūhastarka ucyate | yathā vāhakelipradeśe
ūrdhvatvadarśanāt puruṣeṇānena bhavitavyamiti sambhāvanāpratyayaḥ
na cāyaṃ saṃśayaḥ | aśvakelipradeśe puruṣavat sthāṇorasambhāvyatvena samakakṣyatayā sthāṇutvapuruṣatvayoranullekhāt | na ca
puruṣanirṇayo'yaṃ rātrāvapi sthāṇunirakhananasambhāvanayā tatpakṣasya
sarvātmanānapanodanāt | puruṣaniścayahetūnāṃ ca śiraḥpāṇyādiviśeṣāṇāmapratibhāsāt | sa cāyaṃ tarkaḥ ekatarapakṣaśaithilyajananena dvitīye pakṣe pravartamānaṃ nyāya̍ viṣayaśodhanadvāreṇānugṛhṇātīti pṛthagucyate
pakṣapratipakṣaviṣayasādhanopālambhaparīkṣayā tadanyatarapakṣāvadhāraṇaṃ nirṇayaḥ | tadavasānaśca nyāya iti nyāyoparamahetutvāt
pṛthagasāvupadiśyate
vādo nāma vītarāgayoḥ pakṣapratipakṣaparigrahapūrvakaḥ pramāṇatarkapūrvakasādhanopālambhaprayoge kriyamāṇe ekapakṣanirṇayāvasāno
vākyasamūhaḥ | tatra vivicyamāno nyāyo'navagatāvabodhamadhyavasitābhyanujñāṃ saṃśayagranthiśaithilatāṃ cāvahati iti vādaḥ
pṛthagupadiśyate | sa eva pakṣapratipakṣaparigraho vijigīṣayā prayuktaḥ chalajātinigrahasthānaprayogabahulo jalpaḥ | svapakṣasādhanopanyāsahīno jalpa eva vitaṇḍā bhavati | ta ete jalpavitaṇḍe tattvādhyavasāyasaṃrakṣaṇārthamupayujyete bījaprarohasaṃrakṣaṇārthaṃ
kaṇṭakaśākhāvaraṇavaditi | kvacidavasare tābhyāṃ nāstikasya

Linked texts (1)