Pramāṇa · Search · About · API

The Bud of Nyāya 1.16

Nyāyakalikā 1.16

Language
Sanskrit

1.16

hetutvena prayovyamānaṃ prakaraṇasamo hetvābhāso bhavati | anityaḥ śabdo nityadharmānupalabdheḥ ghaṭavaditi, nityaḥ śabdo'nityadharmānupalabdheḥ ākāśavat iti | na cānayoranyataradapi sādhanaṃ balīyaḥ yaditarasya bādhakamucyeta | na cāyameva
viruddhavyabhicārī bhavati anaikāntikalakṣaṇābhāvāditi
ta ime hetvābhāsā nyāyapravivekaṃ kurvanto vastuśuddhiṃ vidadhatīti pṛthagucyante | ata eva nigrahasthānāntargatānāmapyeṣāṃpṛthagupadeśaḥ
tattvādhyavasāyasaṃrakṣaṇārthaṃ jalpavitaṇḍayoraṅgabhūtāni chalajātinigrahasthānāni pṛthagupadiṣṭāni | tatra parasya vadato'rthavikalpopapādanena vacanavighātaḥ chalam | tat trividham | vākchalam sāmānyacchalam upacāracchalañceti | sādhāraṇe śabde
prayukte vakturabhipretārthāntarakalpanaṃ vākchalam | navakambalo
'yammāṇavaka iti nūtanavivakṣayā kathyate | paraḥ saṅkhyāmāropya
niṣedhati-kuto'sya nava kambalā iti
sambhāvanayā'tiprasaṅgino'pi sāmānyasyopanyāse hetutvāropeṇa tanniṣedhaḥ sāmānyacchalam | aho nu khalvasau
brāhmaṇo vidyācaraṇasampanna iti brāhmaṇastutiprasaṅge kaścid vadati-sambhavati brāhmaṇe vidyācaraṇasampaditi
taṃ chalavādī brāhmaṇatvasya hetutāmāropya nirākurvannabhiyuṅkteyadi brāhmaṇe vidyācaraṇasampadasti brātye'pi sā bhavet vrātyo'pi brāhmaṇa eveti
aupacārika prayoge mukhyapratiṣedhena pratyavasthānamupacāracchalam | mañcāḥ krośantītyukte paraḥ pratyavatiṣṭhate-mañcāḥ kathamacetanāḥ krośanti mañcasthāḥ puruṣāḥ krośantīti
tatra chalatraye'pi vṛddhavyavahāraprasiddhaśabdasāmarthyaparīkṣaṇameva pratisamādhānaṃ veditavyam

Linked texts (2)