Pramāṇa · Search · About · API

The Bud of Nyāya 1.17

Nyāyakalikā 1.17

Language
Sanskrit

1.17

samyag hetau hetvābhāse vā prayukte jhaṭiti tadoṣatattvāpratibhāse tu pratibimbanaprāyaṃ kimapi pratyavasthānaṃ jātirityucyate
sā caturviṃśatibhedā | sādharmyādipratyavasthānabhedena sādharmyavaidharmyotkarṣāpakarṣavarṇyavarṇyavikalpasādhyaprāptyaprāptiprasaṅgapratidṛṣṭāntānutpattisaṃśayaprakaraṇāhetvarthāpattyaviśeṣopapattyupalabdhyanupalabdhinityānityakāryasamāḥ
sādharmyeṇa samavasthānaṃ sādharmyasamā jātirbhavati | anityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāditi prayoge kṛte sādharmyaprayogeṇaiva
pratyavasthānam-nityaḥ śabdo niravayavatvādākāśavaditi | na
tathā'sti viśeṣahetuḥ ghaṭasādharmyāt kṛtakatpādanityaḥ śabdaḥ
na punarākāśasādharmyānnitya iti
vaidharmyeṇa pratyavasthānaṃ vaidharmyasamā jātirbhavati | anityaḥ
śabdaḥ kṛtakatvād ghaṭavadityatraiva prayoge sa eva pratipattiheturvaidharmyeṇa prayujyate | nityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāt-anityaṃ hi
sāvayavaṃ dṛṣṭaṃ ghaṭādi | na cāsti viśeṣaheturghaṭasādharmyāt kṛtakatpādanityaḥ śabdo na punastadvaidharmyānniravayavatvānnitya iti
utkarṣāpakarṣābhyāṃ pratyavasthānamutkarṣāpakarṣasame jātī bhavataḥ | tathaiva prayoge dṛṣṭāntadharmaṃ kaścit sādhyadharmiṇi āpādayan utkarṣasamāṃ jātiṃ prayuṅkte | yadi ghaṭavat kṛtakatvādanityaḥ śabdastadā ghaṭavadeva mūrttopi bhavatu, na cenmūrtto ghaṭavadnityopi mā bhūditi śabde dharmāntaròtkarṣamāpādayati | apakarṣastu-ghaṭaḥ kṛtakaḥ san na śrāvaṇo dṛṣṭaḥ| evaṃ śabdo'pyastu
na ced ghaṭavadanityo'pi mā bhūditi śabde śrāvaṇatvamapakarṣatīti | varṇyāvarṇyābhyāṃ pratyavasthānaṃ varṇyāvarṇyasame jātī bhavataḥ

Linked texts (2)