The Bud of Nyāya 1.17
Nyāyakalikā 1.17
- Language
- Sanskrit
1.17
samyag hetau hetvābhāse vā prayukte jhaṭiti tadoṣatattvāpratibhāse tu pratibimbanaprāyaṃ kimapi pratyavasthānaṃ jātirityucyate
sā caturviṃśatibhedā | sādharmyādipratyavasthānabhedena sādharmyavaidharmyotkarṣāpakarṣavarṇyavarṇyavikalpasādhyaprāptyaprāptiprasaṅgapratidṛṣṭāntānutpattisaṃśayaprakaraṇāhetvarthāpattyaviśeṣopapattyupalabdhyanupalabdhinityānityakāryasamāḥ
sādharmyeṇa samavasthānaṃ sādharmyasamā jātirbhavati | anityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāditi prayoge kṛte sādharmyaprayogeṇaiva
pratyavasthānam-nityaḥ śabdo niravayavatvādākāśavaditi | na
tathā'sti viśeṣahetuḥ ghaṭasādharmyāt kṛtakatpādanityaḥ śabdaḥ
na punarākāśasādharmyānnitya iti
vaidharmyeṇa pratyavasthānaṃ vaidharmyasamā jātirbhavati | anityaḥ
śabdaḥ kṛtakatvād ghaṭavadityatraiva prayoge sa eva pratipattiheturvaidharmyeṇa prayujyate | nityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāt-anityaṃ hi
sāvayavaṃ dṛṣṭaṃ ghaṭādi | na cāsti viśeṣaheturghaṭasādharmyāt kṛtakatpādanityaḥ śabdo na punastadvaidharmyānniravayavatvānnitya iti
utkarṣāpakarṣābhyāṃ pratyavasthānamutkarṣāpakarṣasame jātī bhavataḥ | tathaiva prayoge dṛṣṭāntadharmaṃ kaścit sādhyadharmiṇi āpādayan utkarṣasamāṃ jātiṃ prayuṅkte | yadi ghaṭavat kṛtakatvādanityaḥ śabdastadā ghaṭavadeva mūrttopi bhavatu, na cenmūrtto ghaṭavadnityopi mā bhūditi śabde dharmāntaròtkarṣamāpādayati | apakarṣastu-ghaṭaḥ kṛtakaḥ san na śrāvaṇo dṛṣṭaḥ| evaṃ śabdo'pyastu
na ced ghaṭavadanityo'pi mā bhūditi śabde śrāvaṇatvamapakarṣatīti | varṇyāvarṇyābhyāṃ pratyavasthānaṃ varṇyāvarṇyasame jātī bhavataḥ
Linked texts (2)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit
- Text of the Tokyo Indology Student Team — Sanskrit