Pramāṇa · Search · About · API

Verses on Sāṃkhya 1.30

Suvarṇasaptati 1.30

Language
Sanskrit

1.30

Ch: buddhayahaṅkāramanasāmindriyasya ca yugapatkramaśo vā vṛttiḥ | dṛṣṭādṛṣṭaviṣayostrayasya vṛttirindriyapūrvikā ||
buddhayahaṅkāramanasāmindriyasya ca yugapatkramaśo vā vṛttiriti | rūpadarśane yugapanmahadahaṅkāramanaścakṣurindriyāṇi saha pravṛttāni ekaṃ prameyaṃ gṛhṇanti | yathā cakṣustathāvaśiṣṭānīndriyāṇyapi | yugapaccatvāri saha pravartante | ekaṃ prameyaṃ samaṃ gṛhṇanti |
kramaśo vṛttiḥ, yathā kaścit pathi gacchan haṭhādunnataṃ vastu kiñcit dṛṣṭvā tadā utpannasaṃśayo bhavati | sthāṇurvā puruṣo vā iti | yadi śakunisamavāyaṃ paśyati [1253] veṇuvalayaṃ vā hariṇaṃ vā samīpe paśyati | tadā budhyate | ayaṃ sthāṇuriti | yadi calaṃ vastraṃ paśyati, yadi vākuñcanaṃ prasāraṇañca paśyati | tadā budhyate ayaṃ puruṣa iti | evaṃ buddhayahaṅkāramanaindriyāṇāṃ kramaśò vṛttiḥ | yathā cakṣurdarśanam | tathā śrolādīnīndriyāṇyapi kramikāni jñeyāni | dṛṣṭādṛṣṭaviṣayostrayasya vṛttirindrayapūrviketi | dṛṣṭe dharme trayasyendriyāśrayā kramaśò vṛttiruktā | idānīmadṛṣṭe'pi dharme trayasyendriyāśrayā vṛtti rvakṣyate | yathoktaṃ gāthāyām | yugāvasānasamaye bhaviṣyati yathā janaḥ | kudṛṣṭyācārato buddhadharmasaṃghāpavādakaḥ | vikariṣyati duṣṭaḥsan pitṛjñātisuhṛjjanān | catasro durgatīrgatvā nayiṣyati parāniha || yathānāgate tathā tīte'pi śrotrendriyāśrayā kramaśò vṛtti dharmatrayasya | evaṃ trividhadharmo bāhyendriyapūrvakaḥ pravartate |
para āha | trayodaśemāni karaṇāni acetanāni yadi puruṣeṇa īśvareṇa vā nādhiṣṭhitāni | kathaṃ pṛthak pṛthag gṛhṇanti svaviṣayam | āryyottaramāha |

Linked texts (1)