Verses on Sāṃkhya 1.35
Suvarṇasaptati 1.35
- Language
- Sanskrit
1.35
Ch: buddhiḥ sāntaḥkaraṇā sarvaṃ viṣayamavagāhate | tasmāttrividhaṃ karaṇaṃ dvāri indriyāṇi sarvāṇi dvārāṇi ||
buddhiḥ sāntaḥkaraṇā sarvaṃ viṣayamavagāhate | iti | buddherahaṅkāreṇa manaindriyeṇa sadā yogād uktaṃ buddhiḥ sānta⁴:karaṇeti | trilokān viṣayān trikālān viṣayāṃścāvagāhate | ata uktaṃ sarvaṃ viṣayamavagāhataṃ iti | tasmāttrividhaṃ karaṇaṃ dvāri | iti | buddhyādi trividhaṃ karaṇa[mātmānaṃ] dvārāṇāmadhipaṃ karoti |
yadi buddhyādi trividhaṃ karaṇaṃ suyuktaṃ[1254] ca 1kṣurindriye vartate | [tadā] taccakṣurindriyaṃ rūpaṃ prakāśayati na śeṣaṇīndriyāṇi | imāni trīṇi [karaṇāni] ekendriyasabhavāyāt trilokaviṣayān trikāla [viṣayāṃ] ścāvagāhante | tasmāducyate imāni trīṇi [karaṇāni] daśakaraṇānyadhitiṣṭhanti iti | śeṣāṇi indriyāṇi sarvāṇi dvārāṇi iti | yaduta pañcajñānendriyāṇi pañcakarmendriyāṇi | tri[karaṇā]nusārittvād vivṛtāni saṃvṛtāni vā bhavanti | yadi trikaṃ cakṣuṣi vartate | tadā cakṣurdvāraṃ vivṛtaṃ purovartiviṣayamavagāhate | śeṣāṇi dvārāṇi tu saṃvṛtāni viṣayaṃ nāvabuddhyante | anyānu sāritvāt kevalaṃ dvārāṇi na vastutaḥ karaṇāni | evaṃ daśondriyāṇi trividhakaraṇena saṃyuktāni sarvān trilokaviṣayānavagāhante |
Linked texts (1)
- Sāṃkhyakārikā — Īśvarakṛṣṇa, Sanskrit