Pramāṇa · Search · About · API

Verses on Sāṃkhya 1.4

Suvarṇasaptati 1.4

Language
Sanskrit

1.4

Ch: dṛṣṭamanumānamāptavacanañca sarvaprameyāni jñāpayanti | ataḥ pramāṇaṃ trividhamiṣṭaṃ¹ prameyasiddhiḥ pramāṇāt [hi] || asmin [1246] śāstre trividhaṃ pramāṇaṃ sthāpitam | (1) dṛṣṭam (2) anumānam (3) āptavacanañceti | dṛṣṭaṃ pramāṇam indriyaviṣayābhyāmutpannaṃ [yad] etaj jñānamaprakāśitamavyabhi²cāri asandigdhaṃ³ñca; idamucyate dṛṣṭaṃ pramāṇam | anumānaṃ pramāṇaṃ dṛṣṭapūrvakam⁵ | taccitravidhaṃ (1) pūrvavat (2) śeṣavat (3) sāmānyato dṛṣṭamiti | yo'yamarthaḥ pratyakṣānumānapramāṇābhyāṃ nādhigamyate | āptavacanena punarayamadhigamyate | yathā svargaḥ uttarāvatī(?) | [ayamarthaḥ] pratyakṣānumānābhyāṃ
nādhigamyate | āptavacanena punaradhigamyate | āptavacanaṃ yathoktaṃ gāthāyām | āgamo hyāptavacanamāptaṃ doṣakṣayā[dviduḥ] | kṣīṇadoṣo'nṛtaṃ vākyaṃ na brūyāddhetvasambhavāt || iti | sarvaprameyāni jñāpayanti iti | yadavaśiṣṭaṃ pramāṇamavaśiṣṭaṃ prameyañca ; [etatsarvam] asmāt trividhāt pramāṇānna bahirbhavati | upamānādi ṣaṭpramāṇānāmāptavacane'ntarbhāvāt | prameyasiddhiḥ pramāṇāddhīti | pramayaiḥ pañcaviṃśatipadārthaiḥ sarvasaṅgrahāt | siddhiḥ etatpañcaviṃśati[padārtha]vittiḥ | kathaṃ te prameyamiti nāma labhante | pramāṇasya gocaratvāt prameyamiti siddhyati | pratyakṣānumānāptavacanaiḥ saṃkṣepeṇa siddhāstrayaḥ [vyaktāvyaktajñāḥ padārthāḥ] pañcaviṃśatidhā tu vistṛtāḥ |
para āha | uktāni trividhapramāṇāni | kiṃ pramāṇalakṣaṇam | uttaramāha |

Linked texts (1)